[Tashkil topgan kun maxsus soni] Iqlim inqirozining oldingi chizig‘idagi Keniya oziq-ovqat xavfsizligi yechimini ‘K-aqlli qishloq xo‘jaligi’dan izlamoqda

[Koreya Qishloq xo‘jaligi texnologiyalari gazetasi = muxbir Baek Cheol-hyun] Iqlim o‘zgarishi va oziq-ovqat inqirozi endi faqat milliy chegaralar ichidagi muammo emas. Janubiy Koreyaning ilg‘or qishloq xo‘jaligiga yetakchilik qilib kelgan Jeollanam-do Qishloq xo‘jaligi tadqiqot va kengaytirish xizmati (Jeonnam ARES) KOICA (Koreya xalqaro hamkorlik agentligi) bilan hamkorlikda keniyalik qishloq xo‘jaligi davlat xizmatchilariga ‘K-aqlli qishloq xo‘jaligi’ni o‘rgatishni boshladi. Ushbu trening Jeollanam-do to‘plagan ilg‘or qishloq xo‘jaligi texnologiyalarini yetkazish bilan birga, Keniyaning an’anaviy dehqonchilik usullarini ham o‘rganishga qaratilgan ‘o‘zaro almashinuv’ maydoni sifatida tashkil etildi.

Joriy yildan 2028 yilgacha bo‘lgan 3 yillik yo‘l xaritasi asosida amalga oshirilayotgan ‘Keniyada oziq-ovqat xavfsizligi uchun aqlli qishloq xo‘jaligi salohiyatini oshirish treningi’ning birinchi yil dasturi 10 maydan 23 maygacha bo‘lib o‘tdi. Ushbu dastur davomida Koreyaning ilg‘or texnologiyalarini tanishtirish, shuningdek, Keniya joylardagi infratuzilma va iqtisodiy barqarorlikni tahlil qilish bo‘yicha chuqur muhokamalar davom etdi.

“Mahalliy sharoitga mos qo‘llash eng muhim omil”… keniyalik amaldorlar sinfxonani ishtiyoq bilan to‘ldirdi

21 may kuni Gvangjudagi Kim Dae-jung konvensiya markazining 201-sonli kichik majlislar zalida trening yakuniga yaqinlashgan keniyalik qishloq xo‘jaligi amaldorlari va boshqa tinglovchilar yakuniy Action Planlarini muhokama qilish va tayyorlash bilan band edi. Tinglovchilar Koreyada taxminan 10 kun davomida o‘rgangan texnologiyalar asosida Keniyada qo‘llash uchun aniq choralarni ishlab chiqdi.

Treningga rahbarlik qilgan Chonnam milliy universiteti professori Jeong Seon-woo guruhlarni muhokamani yakunlashga undagach, tinglovchilarning harakati tezlashdi. Ular Jeonnam ARESning aqlli qishloq xo‘jaligi tadqiqot inshootlaridan tortib Goheungdagi smart-fermalar, qishloq xo‘jaligi dronlaridan foydalanish va choy sanoati tadqiqot maydonlarigacha bevosita ko‘rgan-tajriba qilganlarini eslab, muhokamani davom ettirdi. Ular o‘z mamlakatining qishloq xo‘jaligi muhiti uchun qaysi texnologiyalar eng dolzarb va samarali ekanini jiddiy o‘ylayotgani ko‘rinib turardi.

Asosiy oziq bo‘lgan makkajo‘xoridan AI sug‘orish tizimlarigacha… mahalliy sharoitga mos reja taqdim etildi

Guruh muhokamalari orqali ishlab chiqilgan keniyalik amaldorlarning harakat rejalari oziq-ovqat xavfsizligi bilan bevosita bog‘liq aniq yechimlarni o‘z ichiga oldi. Ularda Keniyaning qishloq xo‘jaligidagi dolzarb muammolar va ehtiyojlar, shuningdek, Koreya qanday texnik yordam ko‘rsata olishi yaqqol namoyon bo‘ldi.
Avvalo, Keniyaning asosiy taomi bo‘lgan ‘ugali’ning xomashyosi — makkajo‘xorini himoya qilish uchun Koreyaning ‘aqlli zararkunanda va kasalliklarni bashorat qilish hamda nazorat qilish texnologiyasi’ni joriy etuvchi ma’lumotlar bazasini yaratish rejasi ilgari surildi. Shuningdek, yaqinda iqlim o‘zgarishiga moslashuv ekini sifatida e’tirof etila boshlagan kungaboqar uchun sertifikatlangan urug‘lar tarqatilishini kengaytirishni o‘z ichiga olgan, ishlab chiqarish, qayta ishlash va tarqatishni qamrab oluvchi integratsiyalashgan loyiha ham taqdim etildi.

Bundan tashqari, Keniyada qishloq xo‘jaligining asosiy yo‘nalishi bo‘lgan chorvachilik sohasida chorva identifikatsiyasi va kuzatuv tizimi (ANITRAC)ni ‘yem banki boshqaruvi’ bilan bog‘lab, surunkali yem tanqisligi muammosini hal qilish g‘oyasi ham e’tibor qozondi. Suv tanqis mamlakat bo‘lgan Keniyaning sharoitini hisobga olib, sug‘oriladigan xo‘jaliklarda suv resurslari isrofini oldini oladigan ‘AI asosidagi aniq sug‘orish tizimi’ni joriy etish rejasi ham ijobiy qarshi olindi.

“Aqlli qishloq xo‘jaligi texnologiyalari noaniq iqlimni yumshatishning yagona vositasi”

Treningda qatnashgan Keniyaning davlat urug‘chilik kompaniyasi R&D bo‘limi tadqiqotchisi Patrick Shunda Okoth shunday dedi: “Bu safargi treningda dron orqali zararkunandalarga qarshi kurash, quyosh energiyasidan foydalanadigan sug‘orish tizimi va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi ayniqsa katta taassurot qoldirdi.” U davom etib: “Suv tanqis bo‘lgan Keniyada tomchilatib sug‘orish texnologiyasi kabi aqlli qishloq xo‘jaligi texnologiyalari noaniq iqlim o‘zgarishini yengib o‘tishning asosiy vositasidir”, dedi va “Keniyadagi mahalliy sharoitga mos qo‘llash mumkin bo‘lgan texnologiyalar qaysilar ekaniga bundan keyin ham e’tibor qaratib, sa’y-harakatimni ayamaydigan bo‘laman”, deya qo‘shimcha qildi. 

Ushbu treningga rahbarlik qilgan Chonnam milliy universiteti professori Jeong Seon-woo: “Iqlim o‘zgarishi global hodisa, shu sabab uni oldindan bashorat qilish va tayyorgarlik ko‘rish oson emas”, dedi va Keniyada yuz berayotgan iqlim hodisalari faqat Keniyaning o‘z muammosi emasligi sababli, bu muammolarni bo‘lishish va texnologiyalar almashish uchun maydon bo‘lishini ta’kidladi. Shuningdek, u: “Keniyaning qishloq xo‘jaligi muammolarini Jeollanam-do texnologiyalari orqali hal qilish mumkin bo‘lgan ko‘plab yo‘nalishlar bor, shu bois keyinchalik buni rasmiy rivojlanish yordami (ODA) loyihasiga kengaytirish imkoniyati mavjud va bu nafaqat Keniyada, balki butun Afrikaga yoyilish uchun turtki bo‘lishi mumkin”, deya prognoz qildi.