[KIEMSTAda e’tibor qozongan qishloq xo‘jaligi texnikasi] Metafarmers’ning “Omni Farmer”i… tunda 10 soatgacha odamsiz bodring teradigan ko‘p vazifali robot

4-kuni Tegu EXCOdagi Kelajak qishloq xo‘jaligi pavilonining bir chetida oq korpus ustiga o‘rnatilgan robot qo‘l bodring poyalari orasiga asta-sekin cho‘zildi. Qo‘l uchidagi gripper mevani ushlab, bandini kesgach, pastdagi qaychisimon lift balandligini o‘zgartirdi, apparat esa rels bo‘ylab keyingi ekin oldiga ko‘chdi. Bu — shu kuni ochilib 7-kungacha davom etgan 2026-yilgi Koreya xalqaro qishloq xo‘jaligi mashinalari, uskunalari, fan va texnologiyalari ko‘rgazmasida (KIEMSTA) qishloq xo‘jaligi robotlari startapi Metafarmers (bosh direktor Li Gyu-hva) namoyish etgan ko‘p vazifali qishloq xo‘jaligi roboti “Omni Farmer” edi. Tomoshabinlar mobil telefonlarini tutgancha robot harakatlarini kuzatishdi.

Robot o‘rnini bosmoqchi bo‘lgan ish — qishloq xo‘jaligi ishlarida mexanizatsiya eng sekin kechayotgan hosil terimidir. Qishloqni rivojlantirish boshqarmasining qishloq xo‘jaligi ishlari mexanizatsiya darajasi bo‘yicha so‘roviga ko‘ra, 2023-yil holatiga dala ekinlarida mexanizatsiya darajasi 67,0%ni tashkil etgan. Haydash va yer tayyorlash (100,0%) hamda zararkunandalarga qarshi kurash (96,2%) deyarli to‘liq mexanizatsiyalashgan, biroq hosil terimi atigi 42,9%da qolmoqda. Bu ochiq daladagi ekinlar statistikasi bo‘lsa-da, har bir mevasi o‘lchami, pishganlik darajasi va joylashuvi bilan farq qiladigan issiqxona mevali sabzavotlarida ham terimni mashinaga topshirish xuddi shunday qiyin.

Metafarmers bu ko‘rgazmada ekspozitsiyasini “Physical AI Smart Farm” mavzusida tashkil etdi. G‘oya — takroriy qishloq xo‘jaligi ishlarini robotlar bajaradigan, odamlar esa qaror qabul qilishga e’tibor qaratadigan fermani ko‘rsatishdir. Bosh direktor Li Gyu-hva 5-kuni gazetimiz bilan telefon suhbatida: “Buni ishchi kuchi kerak bo‘lmagan fermani amalga oshirish deb tushunsa bo‘ladi”, dedi va “Zararkunandalarga qarshi robot avtonom harakatlanib ishlov beradi, yonida esa ko‘p vazifali Omni Farmer roboti hosil teradigan kelajak fermasini namoyish etdik”, deb qo‘shimcha qildi.
 

Robot qo‘l, lift, avtonom harakat va hatto yuk bo‘limi

Ko‘rgazmadagi Omni Farmer prototip bo‘lsa-da, aynan shu ko‘rinishda fermer xo‘jaliklariga sotilishi rejalashtirilgan. Apparat hosil terishga mo‘ljallangan robot qo‘l, avtonom harakat platformasi va liftdan iborat. U issiqxona polidagi quvur relslar bo‘ylab ekinlar orasida qatnaydi, yo‘laklar orasidagi harakat esa avtonom tarzda amalga oshadi. U tor yo‘laklarda ham ishlay oladigan qilib loyihalangan.

Terilgan hosil solinadigan yuk bo‘limiga to‘rtta konteyner quti (conti box) sig‘adi. Bosh direktor Li: “Hosil to‘rtta qutiga ketma-ket solinadi, ular to‘lgach esa tashqaridagi stansiyada to‘la qutilar chiqarilib, bo‘sh qutilar qayta kiritiladi”, deb tushuntirdi. Stansiya bu ko‘rgazmada namoyish etilmadi.

Ekinlarni aniqlash rang va masofani (chuqurlikni) birga o‘qiydigan RGB-D ko‘rish sensori hamda AI zimmasida. Sensor ma’lumotlari orqali mevaning o‘lchami va joylashuvi, kasallik-zararkunanda ma’lumotlari o‘qiladi, AI esa pishganlikni baholaydi, terish-termaslikni belgilaydi va to‘siqlardan qochadigan yo‘lni rejalashtiradi. Robot qo‘l uchiga ekin va ish turiga qarab almashtiriladigan “vazifaga ixtisoslashgan gripper” o‘rnatiladi. Kompaniya bir xil korpusda faqat gripper va AI modelini almashtirib, terim, sun’iy changlatish, saralash va kuzatuv ishlarini bajarishni, shuningdek gul siyraklatish, meva siyraklatish va barg olish funksiyalarini ham qo‘shishni rejalashtirmoqda. Qo‘llaniladigan ekinlar — qulupnay, bodring, pomidor va olma, paprika esa keyinroq qo‘llab-quvvatlanadi. Ular orasida tijoratlashtirishning birinchi nishoni bodringdir.

Tunda ham 10 soatgacha odamsiz hosil terimi

Omni Farmerning kuchli jihati — odamlar ishlamaydigan vaqtlarda ham ishni davom ettira olishidir. Kompaniya ma’lumotiga ko‘ra, Omni Farmer tunda va tong saharda ham 10 soatgacha odamsiz hosil terish imkonini beradigan qilib loyihalangan. Ya’ni odamlar dam oladigan payt kabi ishchi kuchi topish qiyin bo‘lgan vaqtlarda bo‘shliqni to‘ldira oladi. Bosh direktor Li: “Bu tunda ham odam o‘rnini bosib ishlay oladigan mashina”, dedi. U mehnat o‘rnini bosish samarasini taxminan 1,5 ishchi deb baholadi.

Joylardagi sinovlar Kyonsanbuk-do viloyati Sangju shahridagi Smart Farm Innovation Valley sinov majmuasida joylashgan kompaniya issiqxonasida davom etmoqda. Metafarmers bu yerda 145 pyeong (taxminan 479㎡) maydondagi issiqxonada cherry pomidor, bodring va qulupnay yetishtirib, robotni sinovdan o‘tkazmoqda. Bosh direktor Li: “Yil oxiridan kelasi yil boshigacha haqiqiy tijorat issiqxonalariga kiritilishi rejalashtirilgan”, dedi. Bundan tashqari, kompaniya Chungcheongnam-do Boryeongdagi bodring fermasi, Seosandagi qulupnay issiqxonasi, Gyeongsangnam-do Geochangdagi olma fermasi, Gyeonggi Yangpyeong qishloq xo‘jaligi kooperativi hamda Gyeonggi Hwaseong shahrining Dongtan hududidagi vertikal fermada terim, changlatish va kuzatuv bo‘yicha sinovlar o‘tkazgan.
 

 Seul milliy universiteti laboratoriyasidan boshlangan… CES innovatsiya mukofoti va Edison Awards oltin mukofoti

Metafarmers 2022-yil sentyabrida Seul milliy universiteti Mashinasozlik fakultetining Innovatsion dizayn va integratsiyalashgan ishlab chiqarish laboratoriyasidan spin-off sifatida tashkil etilgan. 2025-yil iyulida 3 milliard von miqdorida Pre-A investitsiyasini jalb qildi, CES 2025 Food & AgTech yo‘nalishi innovatsiya mukofoti hamda Edison Awards 2025 aqlli qishloq xo‘jaligi va barqarorlik yo‘nalishi oltin mukofotini oldi. Joriy yil aprelida Qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat va qishloq ishlari vazirligi tomonidan aqlli qishloq xo‘jaligi bo‘yicha ilg‘or korxona sifatida tanlandi. Kompaniya qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini terishga mo‘ljallangan mobil robotlar va end-effektorlar bo‘yicha 4 ta patentga ega, Qishloqni rivojlantirish boshqarmasidan esa “qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini terish uchun meva o‘sishini monitoring qilish qurilmasi va uning ishlash usuli” texnologiyasini transfer qilib olgan.

Kompaniya keyingi maqsad sifatida robotlar terim jarayonida to‘plagan o‘sish ma’lumotlaridan hosildorlikni prognoz qilish va sifatni boshqarishda foydalanadigan “Closed Loop” aqlli fermasini ilgari surmoqda. Mavjud aqlli fermalar asosan muhit ma’lumotlariga tayanib kelgan bo‘lsa, bu yondashuvda robotlar ekinlar orasida yurib to‘plagan o‘sish ma’lumotlari orqali ferma o‘zi o‘rganadi, ferma egasi esa bitta hisobot asosida qaror qabul qiladi.

Shu bilan birga, Metafarmers ish Fan va AKT vazirligi hamda Qishloqni rivojlantirish boshqarmasi mablag‘lari hisobidan, Qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat va o‘rmon texnologiyalarini rejalashtirish va baholash instituti hamda Smart Farm tadqiqot va ishlanmalar loyihasi jamg‘armasining Smart Farm ko‘p vazirlikli paket innovatsion texnologiyalarni rivojlantirish loyihasi doirasidagi “Mevali sabzavotlarga moslashtirilgan qishloq xo‘jaligi ishlari uchun aqlli robot va boshqaruv tizimini ishlab chiqish hamda sinovdan o‘tkazish” (RS-2025-02219411) topshirig‘i ko‘magida bajarilayotganini tushuntirdi.
Ayniqsa, ushbu natijani tijoratlashtirish Qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat va qishloq ishlari vazirligi hamda Koreya qishloq xo‘jaligi texnologiyalarini rivojlantirish agentligining agro-oziq-ovqat sohasida AI qo‘llaniladigan mahsulotlarni tezkor tijoratlashtirishni qo‘llab-quvvatlash loyihasi — “Physical AI asosidagi qishloq xo‘jaligi ishlarini avtomatlashtirish roboti ‘Omni Farmer’” topshirig‘i ko‘magida olib borilayotganini qo‘shimcha qildi.