[Inqirozdagi chorvachilik maydoni, yechim texnologiyada] “Sigir osilgan zanjir uzilib ketarmikan deb yurak hovuchlab”… kadrlar tanqisligi va travma ostida yig‘layotgan so‘yish maydoniga robot qutqaruvchi bo‘ladimi

Janubiy Koreya dasturxonining oqsil manbaini ta’minlaydigan so‘yish maydonlari qarish, kadrlar tanqisligi, va qachon yuz berishi noma’lum bo‘lgan xavfsizlik hodisalari xatari ostida kurash olib bormoqda. Og‘ir va ulkan, shakli bir xil bo‘lmagan tirik organizmlarni boshqarish xususiyati sabab, maydon ishchilari har kuni mushak-skelet kasalliklari va ruhiy travmadan shikoyat qilmoqda. Yoshlar eng ko‘p chetlab o‘tadigan 1-raqamli soha darajasiga tushib qolgan, xorijlik ishchilarsiz hatto zavodni ishga tushirish ham qiyin bo‘lgan so‘yishxonalarda yaqinda sun’iy intellekt(AI) va robot texnologiyasi yagona omon qolish yo‘li sifatida ko‘tarilmoqda.

“Har kun kurash”…Poroxli qurol tepishi va tana tushib ketishi qo‘rquvi ostida ezilayotgan ishchilar
Mamlakatdagi qoramol so‘yish hajmining 1/6 qismini egallaydigan Nonghyup Economic Holdings’ning Eumseong chorvachilik mahsulotlari kim oshdi savdo majmuasida bir kun uzluksiz taranglik bilan o‘tadi. Bir necha yuzkg keladigan ulkan sigirlarni boshqarish ishi mohiyatan xavfni o‘z ichiga olgani uchundir.

Eng xavfli jarayon sigirni hushsizlantiradigan ‘zarba(hushdan ketkazish) jarayoni’dir. Hozirda maydon ishchilari sigirga zarba berish uchun poroxli quroldan foydalanmoqda. Porox portlaganda yuzaga keladigan kuchli shovqin va tanaga to‘liq o‘tadigan zarba tufayli, ishchilar surunkali quloq kasalliklari va mushak-skelet kasalliklarini taqdirdek ko‘tarib yashamoqda. Bundan tashqari, narxi 1000 million von atrofidagi koreys moli xavfni sezib tipirchilab, boshini silkitganda, bu beixtiyor o‘limga olib keluvchi baxtsiz hodisaga aylanishi mumkin.

Ruhiy stress ham eng yuqori darajaga yetgan. Nonghyup Eumseong chorvachilik mahsulotlari kim oshdi savdo majmuasi vakiliga ko‘ra, yuzlab kilogrammli tanalarni osib ko‘chiradigan temir zanjir uzilib, sigir ishchi ustiga tushib ketmasmikan degan qo‘rquvda yuradigan xodimlar juda ko‘p. Nonghyup tomoni yaqinda jami 24 tonnaga bardosh bera oladigan dengiz krani uchun mo‘ljallangan zanjirga shoshilinch almashtirib, sog‘liqni saqlash markazi maslahatchilarini taklif etib psixologik maslahat va travma davolashini yo‘lga qo‘ygan darajada maydondagi sog‘liq·xavfsizlik muhiti zudlik bilan yaxshilanishi kerak bo‘lgan ahvolda.

Sigir umurtqasini teng ikkiga kesadigan ‘ikkiga bo‘lingan tana jarayoni’ ham bundan farq qilmaydi. Ishchi ulkan qo‘l arra tig‘ini ko‘tarib suyakni bevosita kesishi kerak bo‘lgani uchun, biroz xato qilinsa, yirik kesilish hodisasiga olib kelishi mumkin bo‘lgan yuqori xavfli ishdir.

Surunkali ishchi topish qiyinligi va ‘qarish’ tuzog‘i…texnologiyasiz eshikni yopishga majbur holat
Bunday o‘ta og‘ir mehnat muhiti oxir-oqibat surunkali kadrlar tanqisligiga olib keldi. Yosh mahalliy ishchi kuchi oqimi butunlay uzilib qolgach, mamlakatdagi 60 dan ortiq so‘yishxona jiddiy ishchi topish qiyinligi va ishchilarning qarishi degan ikki tomonlama qiyinchilikni boshdan kechirmoqda. Malakali ustalarning nafaqaga chiqish vaqti yaqinlashmoqda, ammo ularning o‘rnini bosadigan odam topish osmondan yulduz uzishdek mushkul. Qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat va qishloq hududlari vazirligi o‘tgan yili so‘yishxonalarga malakali xorijiy ishchi kuchini yollash imkonini berish uchun ‘malakali xorijiy ishchi kuchi(E-7-3) vizasi’ga so‘yuvchi kasbini yangi kiritganining sababi ham shu.

So‘yish robotlariga ixtisoslashgan (ju)Robos kompaniyasi boshqaruvchi direktori Park Won-seok “Mamlakatdagi so‘yish muhiti chorvachilik sanoatining GDPdagi ulushi va boshqalarga nisbatan umuman olganda mayda ko‘lamli, muhiti esa og‘ir bo‘lib, ishchi kuchini almashtirish eng shoshilinch bo‘lgan soha” dedi va, “Ilgari maqsad ish haqi xarajatlarini kamaytirish bo‘lgan bo‘lsa, hozir esa ko‘proq pul bersa ham odam topib bo‘lmay, jarayonning o‘zi falaj bo‘lib qoladigan tor bo‘g‘in muammosini hal qilish uchun avtomatlashtirish majburiy bo‘lib qoldi” deya maydondagi kayfiyatni yetkazdi.

Robos ma’lumotiga ko‘ra, yirik ish maydoni bo‘lgan Bukyung Nonghyup holatida so‘yish robotlarini joriy etish orqali soatiga ishlov beriladigan bosh soni avvalgi 300 boshdan kam darajadan 650 boshgacha, ya’ni 2 baravardan ko‘proqqa oshirib, tor bo‘g‘in jarayonini bartaraf etgan. Odamlar chetlab o‘tadigan jarayonlarni robot bilan almashtirmasa, nafaqat smart-fabrika, balki hozirning o‘zida so‘yish quvvati(qayta ishlash salohiyati) ni saqlab qolish ham imkonsiz ekanining isbotidir.

“Robot joriy etish oddiy xarajatni kamaytirish emas, balki maydon mehnatini hurmat qilishning boshlanishi”
Shunday vaziyatda Qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat vazirligi hamda Koreya qishloq xo‘jaligi texnologiyalarini rivojlantirish instituti boshqarayotgan loyiha orqali Nonghyup Eumseong chorvachilik mahsulotlari kim oshdi savdo majmuasiga joriy etilayotgan AI zarba roboti(2 ta) va ikkiga bo‘lingan tana roboti(1 ta) chorvachilik sanoati paradigmasini o‘zgartiradigan qutqaruvchi sifatida katta umid uyg‘otmoqda.

Gidravlik pin otadigan zarba roboti poroxli qurolni to‘liq almashtirib, shovqin va tanaga tushadigan zarbani yo‘q qiladi, mashina sigirning bo‘ynini mahkamlab olgach, lazer bilan aynan markazga zarba berib, ishchini xavfdan tubdan ajratadi. Ikkiga bo‘lingan tana roboti ham sensor yordamida orqa tomondagi 6 nuqtani aniq belgilab, avtomatik ajratgani uchun arra tig‘i bilan bog‘liq hodisa xavfini nolga tushirishi mumkin. Bu safargi robot joriy etilishi bilan Nonghyup Eumseong chorvachilik mahsulotlari kim oshdi savdo majmuasi 3 nafar yuqori xavfli ishchi kuchini boshqarish yukidan yengillashdi.

Chorvachilik texnologiyasi mutaxassislari so‘yishxona avtomatlashtirilishini faqat oddiy unumdorlikni oshirish yoki xarajatni kamaytirish vositasi sifatida talqin qilmaslik kerakligini bir ovozdan ta’kidlamoqda.

Nonghyup Eumseong chorvachilik mahsulotlari kim oshdi savdo majmuasi bosh menejeri Lee Seung-beom “So‘yishxona uchun ishchi yollash kundan-kunga qiyinlashib borayotgan bir paytda, odam eng qiynaladigan va eng qo‘rqadigan jarayonlardan boshlab robot bilan almashtirib borish muhim” dedi va, “Robot xavfli va og‘ir ishlarni o‘z zimmasiga olsa, maydon xodimlari charchoqni kamaytirib, go‘sht tanasining sifati ustidan yanada nozik va aniq nazoratga e’tibor qaratishi mumkin. Oxir-oqibat ish muhiti xavfsiz bo‘lishi kerakki, xodimlarning travmasi yo‘qolsin, mamlakatdagi chorvachilik mahsulotlari sifati va fermerlar oladigan narx ham birga ko‘tariladigan ijobiy aylanish yuz bersin” deya ta’kidladi.

Shakllanmagan tirik organizmlarni boshqarishdek murakkab muammo ichida ham maydondagi ter va ko‘z yoshlarini artish uchun mo‘ljallangan AI so‘yish robotining ilk qadami, Janubiy Koreya chorvachilik sanoatining barqaror ertangi kunini yoritib bera oladimi, degan umid maydonda tobora kuchaymoqda.