AI yordamida cho‘chqa salomatligini monitoring qilish fermerlar fikri inobatga olinib yaxshilandi… cho‘chqa bolalarining bosilib nobud bo‘lishi va yo‘tal erta aniqlanadi

Cho‘chqaxona inson kun bo‘yi qolishi qiyin bo‘lgan makondir. ona cho‘chqa ostida qolib nobud bo‘ladigan cho‘chqa bolalarining bosilib o‘lishi yoki yo‘tal bilan boshlanadigan nafas yo‘llari kasalliklari qisqa lahzada yuz beradi yoki ilk belgilari kichik bo‘ladi, faqat ko‘z bilan kuzatishga tayangan boshqaruvda ularni o‘tkazib yuborish oson.

Handon o‘zaro yordam fondi boshqaruv qo‘mitasi Handon tadqiqot instituti may oyida e’lon qilgan ‘Handon Farms milliy Handon fermer xo‘jaliklari 2025yil kompyuterlashtirilgan natijalari’ga ko‘ra, Handon Farms professional foydalanuvchi fermalari orasida mahsuldorlik bo‘yicha yuqori 10%ning MSY(har bir ona cho‘chqaga yiliga jo‘natilgan cho‘chqalar soni) 26.2bosh, quyi 10%esa 13.7bosh bo‘lib, 12.5bosh farq yuzaga keldi. ona cho‘chqasi 100bosh bo‘lgan ferma hisobida, bir yildagi jo‘natish soni 1250boshga farqlanadi.

Bunga Chorvachilik mahsulotlari sifatini baholash xizmati hisoblagan oktabr oyidagi o‘rtacha semirtirilgan cho‘chqaning ishlab chiqaruvchi narxi(110㎏ asosida bir bosh uchun 530 ming 3000von)qo‘llansa, yillik savdo tushumidagi tafovut qariyb 6yuz million 6600o‘n ming vonga yetadi. Sutdan ajratishdan oldin cho‘chqa bolalarining tirik qolish ulushi bo‘lgan sutdan ajratishgacha parvarishlash ko‘rsatkichi ham yuqori 10%da 90.6%, quyi 10%da esa 76.6%bo‘lib, katta farq ko‘rsatdi. Bosilib nobud bo‘lish va kasallik kabi qisqa lahzada yuzaga keladigan yo‘qotishlarni erta aniqlaydigan texnologiyaga e’tibor qaratilayotganining sababi ham shudir.

Bu muammoni AIbilan hal qilamiz deya iyul oyida birinchi dala tushuntirish yig‘ilishini o‘tkazgan Chungnam milliy universiteti tadqiqot guruhi uch oycha o‘tib, fermerlar fikri inobatga olingan takomillashtirilgan tizimni yana dalada namoyish etdi.

Chungnam milliy universiteti aqlli qishloq xo‘jaligi tizimlari mashinasozligi kafedrasi professori Jeong Seon-ok tadqiqot guruhi o‘tgan 2kuni Buyeo tumani qishloq xo‘jaligi texnologiyalari markazida ‘Aqlli cho‘chqa salomatligini monitoring qilish tizimining dala sinovi bo‘yicha tushuntirish yig‘ilishi va ta’lim’ni o‘tkazdi. Ushbu tadbirda Chungnam milliy universiteti tadqiqotchilari hamda akademik doira·hukumat ekspertlari, (korporativ uyushma)Koreya Handon assotsiatsiyasi Buyeo bo‘limiga a’zo fermerlar va boshqalar 20nafar atrofida qatnashdi.

Bu loyiha Qishloqni rivojlantirish administratsiyasi yuritadigan va Koreya qishloq xo‘jaligi texnologiyalarini ilgari surish agentligi amalga oshiradigan 2026yilgi ‘Qishloq xo‘jaligi texnologiyalari bo‘yicha sanoat-akademiya hamkorligini qo‘llab-quvvatlash loyihasi’ning bir qismidir. Maqsad — tadqiqot guruhi ega bo‘lgan texnologiya bilan prototip yaratib, uni haqiqiy cho‘chqachilik fermalariga o‘rnatish, dalada foydalanish mumkinligi va qo‘llash imkoniyatlarini tekshirgach, amaliyotga joriy etish va fermer xo‘jaliklariga tarqatishgacha olib borishdir.

Tizim cho‘chqaxona bo‘limiga o‘rnatilgan RGB kamera va termal tasvir kamerasi, ovoz sensori orqali cho‘chqa holatini masofadan kuzatadi. RGB kamera har bir bo‘limdagi cho‘chqalar sonini avtomatik sanaydi va yotish·turish·yurish·ovqatlanish kabi asosiy xatti-harakat namunalari izini kuzatadi. Termal tasvir kamerasi cho‘chqa tanasi yuzasi haroratining eng yuqori·eng past·o‘rtacha qiymatlarini real vaqt rejimida o‘lchab, isitma gumon qilingan hayvonlar va yuqori harorat tufayli issiqlik stressi xavfini aniqlaydi. Ovoz sensori 50Hz~16kHz diapazonida yo‘tal tovushi va cho‘chqa bolalarining bosilib qolish xavfi tovushini, dum tishlash paytida chiqadigan chinqiriq kabi g‘ayritabiiy ovoz chiqarishni aniqlab, 1.5soniya ichida javob beradi.

Tadqiqot guruhiga ko‘ra, birinchi bosqich sinov mahsuloti mezonida RGB kameraning hayvon soni·xatti-harakatni tanish aniqligi 95~97%bo‘lgan. Ovoz sensorining aniqlash aniqligi yo‘tal tovushi uchun 95% dan yuqori, bosilib qolish xavfi tovushi uchun 90% dan yuqori bo‘lgan.

To‘plangan video va audio ma’lumotlar Wi-Fi(Wi-Fi)orqali serverga uzatiladi. Ferma egasi PC veb boshqaruv paneli yoki smartfon ilovasi orqali cho‘chqaxona ichini 24soat masofadan tekshirishi mumkin, g‘ayritabiiy tovush yoki isitma kabi favqulodda holat yuzaga kelsa, mobil telefonga darhol ogohlantirish xabarini oladi.

Ushbu tushuntirish yig‘ilishining diqqat markazi ‘dalada tuzatilgan narsalar’bo‘ldi. Tadqiqot guruhi chang va namlik ko‘p bo‘lgan chorvachilik inshooti muhitiga bardosh berishi uchun jihoz joylashtiriladigan korpusni(tashqi qobiq)yanada mustahkamladi va, konnector kabi ulovchi qismlar bo‘shashib ketmasligi uchun qayta sozlab, chidamlilikni oshirdi. Foydalanish qulayligi bo‘yicha birinchi bosqich mahsulotiga nisbatan fermerlarga osonroq ko‘rinishi uchun menyular koreys tiliga o‘zgartirildi va, bir ekranda bir nechta ma’lumotni birga ko‘rish mumkin bo‘lishi uchun menyu tizimi qayta ishlangan. Shu kuni tadqiqot guruhi cho‘chqaxona qurilmasidan kelayotgan ma’lumotlarni foydalanuvchi ekranida real vaqt rejimida tekshirish jarayonini namoyish etdi va, sanoatlashtirish hamda fermer xo‘jaliklariga tarqatish uchun zarur masalalar bo‘yicha qatnashgan fermerlarning fikrlarini tingladi.

Sinov ikki hududga bo‘lib olib borilmoqda. Yetakchi tadqiqot-ishlab chiqish tashkiloti bo‘lgan Chungnam milliy universiteti Chungcheong hududini, hamkor tadqiqot tashkiloti bo‘lgan Koreya milliy qishloq xo‘jaligi va baliqchilik universiteti professori Lee Su-hyeop jamoasi Jeolla hududini o‘z zimmasiga olib, bir xil tizimni har bir hududdagi cho‘chqachilik fermalarida sinovdan o‘tkazmoqda. Fermerlarning foydalanish tajribasi va fikrlari tizim samaradorligi hamda daladagi qo‘llash imkoniyatlarini yaxshilashga aks ettirildi.

Qolgan vazifa — amaliyotga joriy etishdir. Tadqiqot muddati shu oygacha, ushbu tushuntirish yig‘ilishi loyiha yakuniy bosqichida o‘tkazildi. Tadqiqot guruhi kelgusida tijoratlashtirish va fermer xo‘jaliklariga tarqatishni ilgari surishni rejalashtirmoqda, ammo hukumat loyihasi sifatida olib borilgan tadqiqot keyingi loyihaga ulanib, dalaga tarqatilguniga qadar yengib o‘tilishi kerak bo‘lgan to‘siqlar oz emas. Sinov o‘tkaziladigan chorvachilik inshootini topishning o‘zi ham qiyin. Chunki kasallik kirib kelishidan xavotirlangan cho‘chqachilik fermerlari o‘z fermalarini tashqaridagilarga osonlikcha ochib bermaydi. Amaliyotga joriy etish bosqichiga kirilsa, moliyaviy masala ham paydo bo‘ladi.

Professor Jeong “Ushbu loyiha orqali fermer xo‘jaliklari ehtiyojini aniq tushunish imkoniyati yaratildi”dedi. U davom etib “hukumatning e’tibori bilan birga R&Dyoki amaliyotga joriy etish uchun qo‘llab-quvvatlash bo‘lsa yaxshi bo‘lardi”deya “amaliyotga joriy etishdan o‘tib, fermer xo‘jaliklariga keng tarqatilgungacha hukumat qo‘llovi uzluksiz davom etishini istayman”deb ta’kidladi.

Muxbir Lee Hyun-woo leehw@agtechkorea.com