Koreya–Braziliya sammitidan so‘ng tezlashayotgan mol go‘shti karantini… Hanwoo chorvadorlari “ishlab chiqarish bazasi qulaydi” deya keskin norozilik bildirmoqda

Hukumat Koreya–Braziliya sammitini fursat qilib, Braziliyadan mol va cho‘chqa go‘shti importi uchun karantin tartib-taomillarini tezlashtirmoqda. Ozuqa xarajatlari oshishi kabi omillar sabab jarlik yoqasiga kelib qolgan hanwoo chorvadorlarining ahvolini e’tiborsiz qoldirib, hech qanday chorasiz bozorni ochishni majburan ilgari surayotgani haqidagi tanqidlar kuchaymoqda.

Butunmamlakat Hanwoo uyushmasi ma’lumotiga ko‘ra, Qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat va qishloq ishlari vazirligi 27-iyul kuni Koreya–Braziliya sammitidan so‘ng, avgust oyida Braziliyaning o‘zida mol go‘shti importi uchun “sanitariya va karantin texnik guruhi joyiga borib tekshiruv” o‘tkazilishini ma’lum qilgan. O‘tgan fevraldagi sammitda qabul qilingan “Koreya–Braziliya 4 yillik harakat rejasi (2026–2029)” doirasida mol go‘shti importi bo‘yicha xavf baholashni tezkor amalga oshirish haqidagi kelishuv amaldagi import tartibiga aylana boshladi. Hukumat Janubiy Amerika umumiy bozori (Merkosur) bilan savdo bitimini qayta boshlashni ham shoshiltirib, Janubiy Amerikadan chorvachilik mahsulotlarining keng ko‘lamda ichki bozorga kirib kelishiga yo‘l ochmoqda.

Raqamlar bilan isbotlangan ulkan tahdid, vayron bo‘lishi mumkin bo‘lgan ichki bozor
Merkosurning asosiy davlati bo‘lgan Braziliya dunyodagi eng yirik chorvachilik mahsulotlari ishlab chiqaruvchisi va eksportchisidir. Braziliyaning yillik mol go‘shti ishlab chiqarish hajmi 12,61 million tonna (2025-yil holatiga ko‘ra), eksport hajmi esa 3,5 million tonnaga yetadi. Bu 2025-yilda Koreyaning jami mol go‘shti importi hajmi (468 ming tonna)dan naq 7,5 baravar ko‘pdir.

Mahalliy chorvachilik sohasi allaqachon Braziliyadan import qilingan tovuq go‘shti orqali Janubiy Amerika chorvachilik mahsulotlarining qanchalik vayronkor kuchga ega ekanini his qilib bo‘lgan. O‘tgan yili Braziliya tovuq go‘shti importi qiymati jami tovuq go‘shti importining 56,2 foizini (622,37 million dollar·aT qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat eksporti axboroti), hajm bo‘yicha esa 66,8 foizini egallab, mahalliy parrandachilik sanoati asoslarini larzaga soldi. Bunday import bo‘ronining mol go‘shti bozoriga ham yoyilishi vaqt masalasi, xolos. Braziliya boshchiligida Argentina, Paragvay, Urugvay kabi boshqa Merkosur a’zolari tomonidan ham qo‘shimcha bozor ochish talablari davom etishi mumkin.

Narx bo‘yicha raqobatbardoshligi ham boshqa import mol go‘shtlaridan ustun ekani tasdiqlandi. 1 kg go‘sht narxi bo‘yicha Braziliya mol go‘shti 10,37 dollar (manba: GlobalProductPrices.com) bo‘lib, Kanada (19,86 dollar), AQSh (18,80 dollar) va Avstraliyadan (17,39 dollar) arzonroq edi.

Bunga qarshi ravishda, mahalliy hanwoo chorvadorlarining xo‘jalik holati chegaraga yetib qolgan. O‘tgan yili hanwoo boqiladigan qoramol boshiga sof zarar 519 ming vonni tashkil etib, ketma-ket 4 yildan beri zarar botqog‘idan chiqa olmayapti. Moliyaviy qiyinchilikka dosh berolmay, har yili qariyb 5 mingta xo‘jalik yopilayotgan fojeali vaziyat davom etmoqda.

Butunmamlakat Hanwoo uyushmasi hisobicha, import hajmi 30 foizga oshsa, hanwoo boqiladigan qoramol narxi boshiga 532 ming von, buzoq narxi esa 622 ming vonga qulaydi. Buning oqibatida faqat mahalliy ishlab chiqaruvchilar ortiqcha daromadining kamayishi yiliga 408,7 milliard vonni tashkil etadi.

Samaradorligi bahs uyg‘otayotgan zararlarni qoplash choralari… bojsiz bosim fonida fermerlar xavotiri kuchaymoqda
Braziliya mol go‘shti importi boshlanishi mahalliy chorvachilikka sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi haqida xavotirlar kuchli bo‘lsa-da, hukumat Merkosur bilan FTA hanwoo sanoati va boshqa sohalarga yetkazadigan zarar tahlili hamda aniq kompensatsiya choralari bo‘yicha hech qanday taklifni ilgari surmayapti.

Ayniqsa, hukumat FTAdan foyda ko‘radigan tarmoqlar daromadini qishloq va baliqchilik hududlarini qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltirish uchun joriy etgan “Qishloq va baliqchilik hududlari bilan hamkorlik jamg‘armasi” 10 yil ichidagi 1 trillion vonlik maqsadning atigi 31 foizi — 310 milliard vonni yig‘ishga erishdi, buning o‘zi ham zarar ko‘rgan fermerlar his qiladigan bevosita yordam samarasini deyarli bermayapti.

Bundan tashqari, amaldagi FTAlar tufayli tarif devorlari ham birin-ketin qulamoqda. AQSh mol go‘shtiga boj allaqachon 0 foizgacha bekor qilingan, Avstraliya mahsulotlari uchun 2028-yilda, Kanada va Yangi Zelandiya mahsulotlari uchun esa 2029-yilda bojlar to‘liq bekor qilinishi kutilmoqda. Yirik chorvachilik eksportchi davlatlarning bojsiz bosimi ostida Braziliyadan o‘ta arzon mol go‘shti ham kirib kelsa, mahalliy hanwoo sanoatining ishlab chiqarish bazasi ildizi bilan larzaga kelishi muqarrar.
 

Butunmamlakat Hanwoo uyushmasi (rais Min Gyeong-cheon) 30-iyul kungi bayonotida shunday dedi: “Zarar tahlili va aniq kompensatsiya choralari taqdim etilmagan holda, avval bozorni ochish tartib-taomillarini ilgari surish prezident ta’kidlagan ‘qishloq xo‘jaligi juda muhim xavfsizlik strategik sanoati’ degan tushunchaga mos keladigan xatti-harakatmi?” Uyushma qishloq xo‘jaligi haqiqatlarini e’tiborsiz qoldirib, prezidentning agrar siyosat falsafasiga zid ravishda bir tomonlama bozor ochishni majburan ilgari surayotgan tegishli idoralarning og‘ishgan savdo siyosatini tanqid qildi.

Hanwoo uyushmasi: “Avval yetarli kompensatsiya choralarini tayyorlang”
Ular △bir tomonlama bozor ochish siyosatini to‘xtatish va hanwoo sanoatiga yetadigan zarar bo‘yicha xolis tahlil hamda samarali choralar ishlab chiqish △Qishloq va baliqchilik hududlari bilan hamkorlik jamg‘armasi bo‘yicha davlat mas’uliyatini kuchaytirish, zararlarni qoplash bo‘yicha to‘g‘ridan to‘g‘ri to‘lov tizimini ishga tushirish shartlari va to‘lov stavkalarini real holatga moslashtirish △butun hukumat darajasida milliy sanoatni himoya qilish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar tayyorlashni talab qildi.

Rais Min Gyeong-cheon shunday dedi: “Shu paytgacha AQSh va boshqa davlatlar bilan FTAlar tufayli bozor ochilib, hanwoo chorvadorlari katta zarar ko‘rdi. Bunga yem narxlarining oshishi kabi omillar sabab ishlab chiqarish xarajatlari ko‘tarilgan sharoitda fermerlardan yana qurbonlik talab qilib bo‘lmaydi”, dedi u. “Agar yetarli kompensatsiya choralari tayyorlanmasdan turib Merkosur savdo bitimi tuzilsa, hanwoo sanoati ortga qaytarib bo‘lmaydigan inqirozga duch keladi”, deya bir tomonlama bozor ochilishiga qarshi chiqdi.

Hukumat Braziliyada K-pop, K-food, K-beauty kabi Koreya madaniyati va mahsulotlariga qiziqish ortib borayotganini inobatga olib, kelgusida Braziliya bilan hamkorlik orqali oziq-ovqat, kosmetika va sog‘liqni saqlash mahsulotlari eksportini kengaytirish, shuningdek Braziliyaning boy asosiy mineral resurslarini ta’minlash imkoniyati paydo bo‘lishini kutmoqda. Ikki davlat rahbarlari sammitidan keyin e’lon qilingan qo‘shma bayonotda ham bu mazmun aks etgan.

Prezident administratsiyasi siyosat boshqarmasi rahbari Kim Yong-beom 29-iyul kungi brifingda shunday dedi: “Koreya Importchilar uyushmasi Koreyaning AQSh va Avstraliyaga jamlangan mol go‘shti import manbalarini Braziliya va boshqa davlatlar hisobiga diversifikatsiya qilib, Koreya bozoriga mol go‘shti barqaror yetkazib berilishini istaydi. Buning uchun karantin muzokaralari va Koreya–Merkosur savdo bitimi tezkor ilgari surilishini xohlashini bildirdi.” U prezident so‘zlarini keltirib, “Koreya sanoat mahsulotlari uchun Braziliya bozorini ochish va Braziliya qishloq xo‘jaligi hamda chorvachilik mahsulotlari uchun Koreya bozorini ochish atrofida manfaatlar to‘qnashuvi bor, biroq bu har ikki davlatga ham foydali bo‘lgani uchun ikki tomonning mas’ul liniyalari muvofiqlashtirsin, deb ko‘rsatma berdi”, dedi va shu bilan Braziliya mol go‘shtining Koreya bozoriga kirishini jadallashtirish ehtimolini ko‘rsatdi.