[“Nông(農) đàm” toàn cầu] Vì sao châu Âu phát triển robot nông nghiệp cùng với nông dân

[“Nông(農) đàm” toàn cầu: Gói ghém nền nông nghiệp tương lai] Nghiên cứu viên cao cấp Han Chang-ho, Viện Nghiên cứu châu Âu, Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc

Không phải người sử dụng công nghệ, mà là đồng hành trong phát triển

Biến đổi khí hậu làm gia tăng tính bất định của nông nghiệp, trong khi già hóa ở nông thôn và suy giảm dân số cũng khiến việc đảm bảo lao động ngày càng khó khăn. Cộng thêm chi phí nhân công và vật tư tăng cao, nông nghiệp đang phải đối mặt với bài toán duy trì sản xuất ổn định với ít nhân lực và tài nguyên hơn.

Đó cũng là lý do công nghệ trí tuệ nhân tạo và robot được chú ý. Bởi chúng có thể hỗ trợ công việc nông nghiệp và điều tiết đầu vào tài nguyên hiệu quả hơn bằng cách cảm nhận trạng thái cây trồng và môi trường, rồi xác định và thực hiện các tác vụ cần thiết.

Tại châu Âu cũng đang nhanh chóng phát triển máy nông nghiệp tự hành, robot làm cỏ và thu hoạch, cùng công nghệ chẩn đoán cây trồng dựa trên trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, khi xem xét nhiều nghiên cứu nông nghiệp ở châu Âu, có một vấn đề được coi trọng bên cạnh hiệu năng công nghệ. Đó chính là câu hỏi ai sẽ tham gia vào quá trình phát triển công nghệ, và tham gia từ khi nào.

Hiện trường nông nghiệp khác với phòng thí nghiệm
Một robot hoạt động tốt trong phòng thí nghiệm không có nghĩa là có thể được ứng dụng ngay tại nông trại thực tế. Bởi cây trồng, đất đai, thời tiết, quy mô nông hộ và phương thức làm việc đều khác nhau.

Nếu thiết bị khó di chuyển, hoặc khi hỏng hóc thì việc sửa chữa phiền phức, hoặc khó thu hồi vốn đầu tư, thì dù hiệu năng có ưu việt đến đâu, việc đưa vào sử dụng thực tế cũng không dễ. Những yếu tố có vẻ là vấn đề nhỏ với nhà phát triển đôi khi lại trở thành điều kiện quan trọng quyết định việc nông dân có áp dụng công nghệ hay không.

Trong thực tế sản xuất nông nghiệp, không chỉ hiệu năng công nghệ mà mức độ phù hợp với công việc thực tế cũng rất quan trọng. Tuy nhiên, mức độ phù hợp tại hiện trường như vậy khó có thể được đánh giá đầy đủ chỉ bằng những thử nghiệm hạn chế ở giai đoạn cuối phát triển. Đó là lý do cần phản ánh kinh nghiệm của người dùng thực tế ngay từ giai đoạn đầu phát triển.

Nông dân không phải là người thử nghiệm cuối cùng
Gần đây, trong nhiều nghiên cứu nông nghiệp ở châu Âu, nông dân không được xem đơn thuần là người dùng cuối mà là chủ thể tham gia vào quá trình phát triển. Nông dân cũng tham gia vào quá trình xác định nên giải quyết vấn đề nào trước, thử nghiệm trong điều kiện nào, và điều gì sẽ được coi là thành quả.

Ví dụ, nếu phát triển robot làm cỏ thì chỉ đánh giá mức độ nhận diện cỏ dại chính xác đến đâu và tốc độ di chuyển là chưa đủ. Cần xem xét cả việc nó có thể được sử dụng cùng với các công việc nông nghiệp hiện có hay không, việc vận chuyển và bảo trì có dễ dàng không, và nông hộ có đủ khả năng chi trả chi phí hay không.

Thử nghiệm thực chứng cũng là một phần của phát triển
Tại châu Âu, nền tảng để thử nghiệm công nghệ trí tuệ nhân tạo và robot nông nghiệp tại các nông trại thực tế và cơ sở liên quan cũng đang được mở rộng. Tiêu biểu là agrifoodTEF của Liên minh châu Âu, một mạng lưới cơ sở thử nghiệm và thực chứng hỗ trợ việc thử nghiệm công nghệ được phát triển trong phòng thí nghiệm trong môi trường thực tế, đồng thời xem xét hiệu năng, độ an toàn và tính thuận tiện khi sử dụng.

Giá trị của những hoạt động thử nghiệm và thực chứng này không chỉ nằm ở việc xác nhận hiệu năng của công nghệ đã được phát triển. Khi nó dẫn tới quá trình phản ánh trở lại các vấn đề được xác nhận tại hiện trường vào thiết kế và thuật toán, rồi thử nghiệm lại công nghệ đã được chỉnh sửa, thì thực chứng trở thành một phần của phát triển. Trong những lĩnh vực như nông nghiệp, nơi điều kiện làm việc biến động lớn, việc thử nghiệm và cải tiến lặp đi lặp lại như vậy càng quan trọng hơn.

Điều công nghệ nông nghiệp Hàn Quốc có thể tham khảo
Tại Hàn Quốc cũng đang liên tục thúc đẩy nghiên cứu và phát triển lấy thực chứng tại hiện trường và giải quyết các vấn đề cấp thiết của nông nghiệp làm trọng tâm, đồng thời những nỗ lực phản ánh ý kiến từ thực địa như nông dân và doanh nghiệp vào chính sách và phát triển công nghệ cũng đang tiếp diễn.

Tuy nhiên, điểm có thể tham khảo từ các trường hợp ở châu Âu là họ không giới hạn sự tham gia của các chủ thể liên quan, bao gồm cả nông dân, ở các thử nghiệm hiện trường, mà mở rộng từ khâu xác lập vấn đề và hoạch định đề tài cho đến thực hiện nghiên cứu và ứng dụng kết quả.

Nếu trong nước cũng áp dụng rộng rãi hơn phương thức đồng hoạch định như vậy, điều đó sẽ giúp phản ánh nhu cầu của hiện trường vào công nghệ ngay từ giai đoạn đầu phát triển.

Robot nông nghiệp không hoàn thiện chỉ bằng việc chuyển động một cách tinh vi. Để có thể giải quyết những công việc mà nông dân cần và được sử dụng bền vững, cần nhìn nhận nông dân không phải là người sử dụng cuối cùng của công nghệ mà là đồng hành trong phát triển. Đó chính là định hướng mà sự phát triển robot nông nghiệp ở châu Âu đang cho thấy.

※ Bài viết này được biên soạn dựa trên các tài liệu công khai của EU CAP Network, European Commission, agrifoodTEF, Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn Hàn Quốc, cùng Cục Phát triển Nông thôn Hàn Quốc.