[So Jong Hyo kolonkasi] Koreyaning yosh fermerlari jahon sahnasiga chiqmoqda

[So Jong Hyo kolonkasi]  Butunmamlakat yosh fermerlar federatsiyasi raisi So Jong Hyo (Huimangto vakili·Dalseo Sangin Smart Farm obyekti rahbari)

Butun mamlakatdagi yosh fermerlar har biri o‘z fermasida issiqxona eshigini ochib, ekinlarning holatini ko‘zdan kechirgan holda kunni boshlaydi. O‘zgaruvchan bozor narxlari va har yili boshqacha tus oladigan ob-havo sharoitida Koreyada ildiz otib, o‘z o‘rnini saqlab qolishning o‘ziyoq, yosh fermerning kunini yetarlicha mashaqqatli va shu bilan birga qadrli qiladi.

Biroq dehqonchilik qilib yurganda, ba’zan ko‘chat patnislariga qarab turib, kutilmagan xayol keladi. Biz har kuni qo‘limiz bilan ushlaydigan bu qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, Koreyada o‘zlashtirgan bu dehqonchilik texnologiyalari boshqa mamlakat tuprog‘ida ham ish berarmikan.

Begona zamin, ilk bor qo‘l tekkizgan tuproqda o‘z qo‘llarimiz bilan nihol undirayotgan manzarani tasavvur qilsam, hozir ham ko‘nglim hayajonga to‘ladi. Dabdabali maqsad yoki katta muvaffaqiyatni ko‘zlamasak ham bo‘ladi. Koreyada to‘plagan texnologiya va tajribamizni olib, tashqariga bir nazar tashlash ham yosh fermer bosib ko‘rishga arziydigan yo‘ldir.
 

Vetnamning Dalat shahridagi muvaffaqiyatsizlik, xorijiy qishloq xo‘jaligining o‘quv haqi

Albatta, boshidan hammasi silliq kechgani yo‘q. Mening xorijdagi ilk qishloq xo‘jaligi sinov maydonim 2019-yilda Vetnamning Dalat shahri bo‘lgan. Mahalliy NGO bilan hamkorlikda ishtiyoq bilan boshladik, ammo amaliy maydon oson emas edi. Til va madaniyat boshqacha bo‘lishiga tayyor edik, ammo notanish iqlim va muhitdan kelib chiqadigan turli o‘zgaruvchilarni yetarlicha o‘ylab ko‘rmagan ekanmiz. Natija muvaffaqiyatsizlik bo‘ldi.

Yuklarimni yig‘ishtirar ekanman, ko‘nglim bo‘shab ketdi. ‘Qanday boylik va shon-shuhratga erishaman deb bu yerlargacha kelib, shuncha qiynaldim ekan’ degan o‘y ham xayolimdan o‘tdi. Shunday bo‘lsa-da, bu holda ortga qaytishni istamadim. Shu bois Vetnamda avvalroq o‘rnashib, dehqonchilik qilib kelayotgan koreyalik tajribali fermerlarni hech ikkilanmay izlab bordim.

Ustoz fermerlar mahalliy sharoitda dehqonchilikni boshlarkan, boshdan kechirgan sinov-xatolari va o‘rnashib olguncha nimalarga tayyorgarlik ko‘rish kerak bo‘lganini aytib berishdi. Ularning hikoyalarini tinglab, bir narsani angladim. Vetnamdagi muvaffaqiyatsizlik yakun emas, xorijiy qishloq xo‘jaligini to‘g‘ri anglash uchun to‘langan o‘quv haqi ekan.
 

Qirg‘izistonga to‘rt marta tashrif, tuproq ustida tutashgan qalblar

Yana urinib ko‘rish imkoniyati Markaziy Osiyodagi Qirg‘izistondan keldi. Qirg‘iziston hududining 90% dan ortig‘i tog‘li hudud bo‘lgani uchun ‘Markaziy Osiyoning Shveytsariyasi’ deb ham ataladi. Mangu qorlar eriganidan hosil bo‘lgan musaffo suvlar oqadi, yerlari ham unumdor bo‘lib, qishloq xo‘jaligi salohiyati katta mamlakatdir. Ammo ko‘chat yetishtirish texnologiyasi yoki iqlim o‘zgarishiga moslashadigan inshootlar yetishmagani sabab hosildorlikni oshira olmayotgan fermer xo‘jaliklari ko‘p edi.

Bu safar shoshilmaslikka qaror qildim. O‘z hisobimdan u yerga to‘rt marta borib keldim, har safar bir necha kunlab fermalarni aylanib, fermerlar bilan uchrashdim.

U yerdagi fermerlar yangi qishloq xo‘jaligi texnologiyalarini chindan ham o‘rganishni istashardi. Til yaxshi tushunarli bo‘lmagani uchun tarjimondan foydalanib gaplashdik, ammo birga tuproqni ushlab, ko‘chatlar bilan ishlarkanmiz, uzun tushuntirishlarga hojat qolmadi. Qo‘l siqishar ekanman, shunday fikr xayolimdan o‘tdi. Koreyada oddiy sanaladigan yetishtirish bo‘yicha tajribamiz bu yerdagi fermerlar uchun ro‘zg‘orni o‘zgartiradigan kuch bo‘lishi ham mumkin ekan. Koreyada dehqonchilik qiladigan inson ekanimdan o‘shandagidek faxrlangan paytim bo‘lmagan.

Shundan so‘ng Koreya xalqaro hamkorlik agentligi(KOICA) inkubatsiya dasturida qatnashib, xalqaro taraqqiyot hamkorligi loyihalarining ma’muriyati va amaliy ishlarini birma-bir o‘rgandim. Kelgusi 11-oyda Xorijiy qishloq xo‘jaligi resurslarini rivojlantirish assotsiatsiyasining ‘xususiy ekologik tadqiqot loyihasi’ ko‘magida Qirg‘izistonga yana tashrif buyuraman. Bu safar bozor tadqiqotidan bir qadam oldinga o‘tib, haqiqiy biznes loyihasiga aylantirish mumkinmi-yo‘qmi, sinchiklab ko‘rib chiqish niyatidaman. Shoshilmay, o‘zimning xorijiy qishloq xo‘jaligi xaritamni katakma-katak to‘ldirib borayotgan bu ish hozir men uchun eng katta quvonchdir.
 

 Tashqariga chiqib ko‘rgach, o‘z qishloq xo‘jaligimizning kuchi ko‘rindi

Xorijdagi fermalarni kezarkanman, aksincha, o‘z fermamga qayta nazar tashlay boshladim. Koreyada tabiiy deb bilgan ko‘chat parvarishi yoki inshootlarni boshqarish boshqa mamlakatlarda tabiiy hol emas ekan. Tashqariga chiqib ko‘rgach, biz nimalarga ega ekanimiz yanada yaqqol ko‘rindi. Xorijiy qishloq xo‘jaligi boshqalarga yordam berishdan oldin o‘z dehqonchiligimga nazar tashlash ishi ham ekan.

KOICAda Koreya Respublikasining xorijdagi ko‘ngillilar korpusi ‘World Friends Korea’(World Friends Korea) mavjud. Yosh fermerlar uchun ham ‘World Farmers Korea’(World Farmers Korea) kabi bir nom bo‘lsa qanday bo‘lardi. Koreyaning qishloq xo‘jaligi texnologiyasi va fidoyiligini olib, dunyoning turli burchaklaridagi fermerlar bilan uchrashib, birga tuproqni obod qiladigan yosh fermerlar haqida gapiryapman.

Xorijga chiqish ishini burch yoki majburiyatdek og‘ir qabul qilish shart emas. Biz mehr bilan rivojlantirib kelgan qishloq xo‘jaligimizni boshqa mamlakat fermerlari bilan baham ko‘rish, shu jarayonda yangi imkoniyatlarni ham izlab ko‘rish ishidir.

Bugun ham o‘z maydonini asrab turgan yosh fermerlarni qo‘llab-quvvatlayman. Bir kun kelib boshqa mamlakat dalasida uchrashib, birga urug‘ qadash kunini kutaman.