“Qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigidan drongacha”… Wonju Yeongseo maktabi amaliyot maydonida ochilayotgan agtex kelajagi

Avgustning yoz chillasida Gangwon provinsiyasining Wonju shahridagi Yeongseo o‘rta maktabi Sanoat texnikasi bo‘limi amaliyot maydonining eshiklari lang ochiq edi. Ta’til bo‘lsa-da, bir nechta o‘quvchi ish kiyimida traktor dvigateli oldida to‘plangan. Ular boltlarni bo‘shatadi, qismlarni yoyib qo‘yadi, yana yig‘adi va vaqtni o‘lchaydi. Bu 15–17-sentabr kunlari Daeguda bo‘lib o‘tadigan FFK(Future Farmers of Korea) respublika musobaqasi hamda shu oyning 22-kunidan Incheonda o‘tkaziladigan respublika kasb mahorati musobaqasi oldidan yakuniy mashg‘ulotdir.

522 nafar o‘quvchi va 30 sinfga ega qishloq xo‘jaligi yo‘nalishidagi ixtisoslashgan maktab bo‘lgan Yeongseo maktabida Sanoat texnikasi bo‘limi traktor, kombayn, ko‘chat ekish mashinasi, motokultivator kabi qishloq xo‘jaligi texnikasini bevosita qismlarga ajratish va ta’mirlashni o‘rgatadigan bo‘limdir. Hozirda 1-kursdan 3-kursgacha 53 nafar o‘quvchi tahsil olmoqda. Bu yerda o‘quvchilarga yo‘l-yo‘riq ko‘rsatayotgan o‘qituvchi Hwang Min-ho hamda amaliyot maydonida bo‘lgan Jeong Yeon-seong va Han Du-jin bilan uchrashdik.

“Qishloq xo‘jaligi texnikasi bo‘limidan Sanoat texnikasi bo‘limiga… nomi o‘zgargan bo‘lsa-da, ildizi o‘sha-o‘sha”
Sanoat texnikasi bo‘limining ildizi qishloq xo‘jaligi muhandisligi bo‘limiga borib taqaladi. O‘qituvchi Hwang Min-ho bo‘lim tarixini shunday tushuntirdi. U “Dastlab faqat qishloq xo‘jaligi muhandisligi bo‘limi bor edi, keyin undan qishloq xo‘jaligi qurilishi bo‘limi va qishloq xo‘jaligi texnikasi bo‘limi ajralib chiqdi. O‘rta maktablardagi bo‘lim nomlari ko‘pincha universitet bo‘limlari nomlariga ergashish tendensiyasiga ega, universitetlardagi o‘zgarishlarga qarab o‘rta maktab bo‘limlari nomlari ham birga o‘zgardi. Nomi Sanoat texnikasi bo‘limi bo‘lsa-da, biz o‘rgatadigan asosiy mazmun hanuz qishloq xo‘jaligi texnikasidir”, deb tanishtirdi.

O‘quv dasturida bosqichlar aniq. 1-kursda asosiy kurs sifatida qishloq xo‘jaligi texnikasi, gidravlik qurilmalar, elektr tizimlari(zanjirlar) markaziy o‘rin tutadi. 2–3-kurslarga o‘tilgach, mutaxassislik amaliy fanlariga o‘tilib, “qishloq xo‘jaligi mashinalarini o‘rnatish va texnik xizmat ko‘rsatish” hamda “qurilish texnikasiga texnik xizmat ko‘rsatish” degan ikki yo‘nalishga bo‘linadi. Bu haqiqiy ish joyida darhol vazifani bajara olishga moslab tuzilgan dasturdir.

O‘qituvchi Hwang “1-kursda avval qishloq xo‘jaligi texnikasi, gidravlika va elektrni o‘rgatishimizning sababi bor”, deya “Forklift bo‘ladimi, ekskavator bo‘ladimi, yuklagich bo‘ladimi, oxir-oqibat ichida ichki yonuv dvigateli va gidravlika bor. Poydevor mustahkam bo‘lsa, qaysi texnikaga o‘tilsa ham tushunish oson bo‘ladi”, dedi.
 

1-kursdagi forkliftdan 2-kursdagi sanoat texnigi yozma imtihonigacha — “sertifikat olish yo‘l xaritasi”
Bu bo‘limning xususiyati — sertifikat olish yo‘lining puxta ishlab chiqilganidir. O‘qituvchi Hwang buni “bo‘limimizning yo‘l xaritasi” deb atadi. 1-kursda o‘quvchilar forklift haydovchisi malaka sertifikati, ekskavator haydovchisi malaka sertifikati va yuklagich haydovchisi malaka sertifikatini oladi. So‘ng respublika miqyosidagi fermer o‘quvchilar festivali(FFK)ning qishloq xo‘jaligi texnikasi nazariyasi va amaliyoti yo‘nalishida qatnashadi. Bu yerda beriladigan 40 savollik imtihon mazmuni qishloq xo‘jaligi texnikasini ta’mirlash malaka sertifikati va qishloq xo‘jaligi texnikasini boshqarish malaka sertifikati yozma imtihonlari bilan sezilarli darajada mos kelgani uchun, musobaqaga tayyorgarlik jarayoni bevosita 2-kursda sertifikat olishga ulanadi.

O‘quvchilar qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigi sertifikatini olishga ham urinadi. Qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigi — qishloq xo‘jaligi texnikasi va unga aloqador uskunalarni ishlab chiqarish, ta’mirlash, texnik xizmat ko‘rsatish, ishlash ko‘rsatkichlarini sinash kabi ishlarni bajaradigan mutaxassis kadrlarni tayyorlash uchun beriladigan sertifikat bo‘lib, imtihonda qatnashish uchun qishloq xo‘jaligi texnikasi, mashinasozlik kabi tegishli yo‘nalishlarda kamida kollej bitiruvchisi yoki bitiruv arafasidagi talaba bo‘lish, yoxud tegishli lavozimda kamida 2 yillik amaliy ish tajribasiga ega bo‘lish kabi talablar qo‘yiladi. Odatda o‘rta maktab o‘quvchisi uchun topshirish oson bo‘lmagan malaka imtihonidir.

O‘tish ko‘rsatkichi ham yuqori emas. Koreya sanoat inson resurslari korporatsiyasi yuritadigan Q-NETning qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigi sinovlari holatiga ko‘ra, 2025-yil yillik kesimida yozma imtihondan o‘tish darajasi atigi 24,1 foizni tashkil etadi. Biroq hududiy kasb mahorati musobaqasida sovrinli o‘rin olgan o‘rta maktab o‘quvchilariga qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigi imtihonini topshirish huquqi beriladi. Bu bo‘lim o‘quvchilarining hududiy kasb mahorati musobaqasida qatnashish sababi ham shudir.

O‘qituvchi Hwang “O‘rta maktab o‘quvchisi qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigi imtihonini topshirishi uchun shartlar ancha murakkab, ammo maktab o‘quvchilar bu sinovga kirisha olishi uchun tizimli dastur yuritmoqda”, deya “O‘rta maktabda turib sanoat texnigi sertifikatini olish haqiqatan ham katta ish”, deb ta’kidladi.

Haqiqatan ham, bu yil 2-kursda o‘qiyotgan Han Du-jin(18 yosh, 2-kurs) hududiy kasb musobaqasida sovrin olgani sababli qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigi yozma imtihonidan o‘tdi va o‘tgan oy 23-kuni amaliy imtihonni topshirdi. U sentabr oyidagi natijalar e’lonini kutmoqda.
 

Bunga qo‘shimcha ravishda, Yeongseo maktabining 2-kurs o‘quv dasturiga uchuvchisiz uchish qurilmasi(dron) fani ham kiritilgan. Wonju shahri va Gangwon maxsus avtonom provinsiyasi ta’lim boshqarmasining AI salohiyatini kuchaytirish loyihasi budjeti hisobidan har yili taxminan 3 nafar a’lochi o‘quvchiga dron sertifikatini olish kursi qo‘llab-quvvatlanadi. Ta’lim soatlari va parvoz soatlari to‘ldirilsa, 1-toifagacha olish mumkin, bundan tashqari instruktorlik sertifikati yoki boshqa qurilish texnikasi sertifikatlarini ham birga olish hollari bor.

O‘qituvchi Hwang “Pestitsid ortilgan dronni boshqarish uchun oxir-oqibat 1-toifa kerak bo‘ladi. Yirik qishloq xo‘jaligi texnikasi kompaniyalari zararkunandalarga qarshi ishlatiladigan dron modellarini sotayotgan ekan, servis ko‘rsatish uchun buni bilish kerak. O‘quvchining o‘zi xohlasa, o‘rganish yo‘li yetarlicha ochiq”, dedi.

Bo‘limdagi vaziyat har doim ham silliq kechavermaydi. Hozirgi o‘quvchilar 1-kursda 20 nafar, 2-kursda 11 nafar, 3-kursda 22 nafar bo‘lib, ayniqsa 2-kursdagilar kam. O‘qituvchi Hwang “O‘sha paytlarda hudud ichidagi o‘quvchilar sonining o‘zi kam edi, qiziqishi mos kelmay o‘rtada bo‘limni tark etganlar ham bo‘ldi”, dedi. Hozirgi 2-kursdagilar 2009-yilda tug‘ilganlar bo‘lib, o‘sha yili mamlakat bo‘yicha tug‘ilgan chaqaloqlar soni 444 849 nafar, umumiy tug‘ilish koeffitsiyenti esa 1,15 nafar(Statistika boshqarmasi) bo‘lgan va o‘sha davr uchun tarixiy eng past ko‘rsatkich edi.

Jeong Yeon-seong: “Akamning mukofot olib, xorijga ketayotgan ko‘rinishi juda zo‘r tuyulgandi”
Jeong Yeon-seong(19 yosh, 3-kurs) esa bu yo‘lni o‘zidan yetti yosh katta akasiga qarab tanlagan. Shu bo‘limni bitirgan akasining musobaqada mukofot olib, homiylik bilan Tayvanga borib kelganini ko‘rgani unda kuchli taassurot qoldirgan. Jeong Yeon-seong “Akamning mukofot olib, xorijga ketayotgan ko‘rinishi haqiqatan ham juda zo‘r ko‘ringan. Men ham shunday qilib ko‘rmoqchiman, degan fikr tug‘ilgandi”, deb esladi.

U ketma-ket forklift haydovchisi malaka sertifikati, ekskavator haydovchisi malaka sertifikati, yuklagich haydovchisi malaka sertifikati, qishloq xo‘jaligi texnikasini ta’mirlash malaka sertifikati va dron 1-toifa sertifikatini oldi. Yozma imtihon oson bo‘lmagan, ammo musobaqalarga tayyorgarlik jarayonida orttirgan mahorati tufayli ayrim yo‘nalishlarda yozma imtihondan ozod etilish imtiyoziga ham ega bo‘lgan. O‘tgan yili Gangwon provinsiyasi kasb mahorati musobaqasida kumush mukofot, bu yil FFK Gangwon provinsiyasi musobaqasida kumush medal olib, respublika musobaqasida qatnashish huquqini qo‘lga kiritdi. U bu musobaqalar uning kasb yo‘lini belgilab berganini aytdi. Jeong Yeon-seong “2-kursda musobaqaga chiqib ko‘rganimdan keyin katta qiziqish sezdim”, deya “Shu ishni davom ettirmoqchiman, degan fikr o‘shanda qat’iylashdi”, dedi.

Jeongning ishga joylashishi allaqachon aniq bo‘lgan. U oktabrdan boshlab Gangwon provinsiyasining Chuncheon shahridagi qishloq xo‘jaligi texnikasi ehtiyot qismlari bilan shug‘ullanuvchi korxonada ish boshlaydi. Kelgusida qishloq xo‘jaligi texnikasini boshqarish malaka sertifikatini ham qo‘shimcha ravishda olishni rejalashtirgan.

Undan kichiklarga bu sohani tavsiya qilasizmi, deb so‘ralganda, u ikkilanmay bosh irg‘adi. U “Boshqa ishlarni AI almashtiradi deyishadi, lekin bu oxir-oqibat inson qo‘li bilan bajarilishi kerak bo‘lgan ish. Uzoq vaqt davomida qilish mumkin bo‘lgan ish, shu bois keyinchalik yanada ko‘proq tan olinishi mumkin deb o‘ylayman”, degan e’tiqodini bildirdi.
 

Texnikaga qo‘l urishni yoqtirgan Han Du-jin endi ustalik darajasigacha ko‘z tikmoqda
Han Du-jin bolaligidan texnikani yaxshi ko‘rgan. O‘rta maktab davrida qaysi maktabga kirishni izlab yurib, Yeongseo maktabida Sanoat texnikasi bo‘limi borligini bilgan va o‘qishga kirishga qaror qilgan. U “Asosan qishloq xo‘jaligi texnikasi bilan shug‘ullanadigandek tuyulgani uchun tanladim. Aslida ham texnikaga qo‘l urishni juda yaxshi ko‘raman”, deb o‘zini tanishtirdi.

2-kursda bo‘lsa-da, u shu paytgacha olgan sertifikatlar soni 9 taga yetadi. Forklift haydovchisi malaka sertifikati, ekskavator haydovchisi malaka sertifikati, yuklagich haydovchisi malaka sertifikati, qishloq xo‘jaligi texnikasini ta’mirlash malaka sertifikati, qishloq xo‘jaligi texnikasini boshqarish malaka sertifikati, dron 1-toifa, minorali kran haydovchisi malaka sertifikati, avtokran haydovchisi malaka sertifikati, katok haydovchisi malaka sertifikati. Bunga qo‘shimcha ravishda qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigi yozma imtihonidan ham o‘tgan, o‘tgan Gangwon provinsiyasi kasb mahorati musobaqasida esa oltin mukofot(1-o‘rin) olgan.

Uning maqsadi — qishloq xo‘jaligi texnologiyalari markazida qishloq xo‘jaligi texnikasi yo‘nalishidagi davlat xizmatchisi bo‘lish. Amaliy ish qobiliyatiga ega texnik davlat xizmatchisi bo‘lish niyatida u musobaqalar va sertifikat olishni birga olib borar ekan, koreys tili, ingliz tili, Koreya tarixi hamda mutaxassislik bo‘yicha ikki fandan ham tayyorgarlik ko‘rmoqda.

Sertifikatlarga bo‘lgan ishtiyoqi ham hanuz kuchli. U “Qishloq xo‘jaligi texnikasi sanoat texnigi kabi yanada yuqori sertifikatlarni olishni xohlayman. Sanoat texnigi, muhandis, keyin esa kelajakda ustalik darajasigacha borib ko‘rmoqchiman”, deb ta’kidladi.

Han ham kichiklarga bu yo‘lni tavsiya qilishini aytdi. “Qishloq xo‘jaligi texnikasiga talab aniq bor, lekin buni qila oladigan odam kam. Shuning uchun imkoniyat bor deb o‘ylayman”, dedi.

Ta’tilda ham amaliyot maydoni ishlashda davom etadi
Ikki o‘quvchi ham bu yozgi ta’tilni musobaqaga tayyorgarlikka sarflamoqda. Jeong Yeon-seong sentabrda Daeguda bo‘lib o‘tadigan FFK respublika musobaqasiga tayyorlanmoqda. Yo‘nalishi — motokultivator dvigatelini qismlarga ajratish va yig‘ish. Belgilangan vaqt ichida dvigatelni to‘liq qismlarga ajratib, qayta yig‘ib, normal ishlash holatiga keltirish kerak. Takroriy mashqdan boshqa yo‘l yo‘q.

Jeong Yeon-seong “Ta’til deb dam olsam, qo‘lning sezgisi pasayadi. Bu yerda mukofot olsam, ishga kirgandan keyin ham tan olinaman, eng muhimi, o‘zim qayergacha qila olishimni tekshirib ko‘rmoqchiman”, deya texnikani ko‘zdan kechirdi. U ta’til davomida haydovchilik guvohnomasiga ham tayyorlanmoqda.

Han Du-jinning yozi ham juda tig‘iz. U avgustda bo‘lib o‘tadigan respublika kasb mahorati musobaqasi va sentabrdagi FFK respublika musobaqasiga ketma-ket tayyorgarlik ko‘rmoqda. Kasb mahorati musobaqasi vazifalari traktor dvigateli va traktorning umumiy tizimlari, kombayn gidravlik zanjiri, ko‘chat ekish mashinasi elektr zanjiriga texnik xizmat ko‘rsatishgacha keng qamrovli. FFK respublika musobaqasida esa Gangwon provinsiyasi musobaqasida 2-o‘rin olgani asosida qatnashadi.

U “Viloyat musobaqasida oltin mukofot olgan bo‘lsam-da, respublika musobaqasi boshqa daraja. Ta’til davomida qo‘limga to‘liq singdirish uchun deyarli har kuni kelayapman”, deya qat’iyatini bildirdi.
 

“To‘xtovsiz ishga tushish muammosini topgan kunim, juda faxrlangandim”
Ikki o‘quvchidan eng esda qolgan amaliyot haqida so‘radik. Jeong Yeon-seong o‘tgan yilgi traktor ta’mirlash amaliyotini tilga oldi. U “Birga ta’mirlayotgan do‘stim yig‘ishda xato qilib, qismni egib qo‘ydi. Uni shu holicha yig‘ib, dvigatelni ishga tushirganda, o‘chmay qoladigan holat — ‘to‘xtovsiz ishga tushish’ yuz berdi”, deya “Amallab dvigatelni o‘chirib, qayta qismlarga ajratib sababini izladik. Ma’lum bo‘lishicha, boshqaruv reykasi egilsa, dvigatel o‘chmas ekan. Uni yana to‘g‘rilab, ta’mirni yakunladik. Texnikani tushunib, o‘z qo‘lim bilan tuzatganimdan haqiqatan ham juda faxrlandim”, deb esladi.

Han Du-jin esa yonida so‘raydigan odamlar borligini afzallik sifatida ko‘rsatdi. U “Qiyin joyda qolib ketsam, yuqori kursdagilar yoki o‘qituvchidan so‘rayman. Shunda ular har doim yaxshilab tushuntirib berishadi. Shu sabab amaliyot qiziqarli”, dedi.

O‘qituvchi Hwang ham ayni jihatni ta’kidladi. Oxir-oqibat o‘quvchilarni ushlab turadigan narsa sertifikatlar soni emas, balki buzilgan texnikaning o‘z qo‘lida yana jonlanish tajribasidir.

“O‘quvchilar ko‘p sertifikat olyapti degan gap tarqalib, mahalladagi kichiklar orasida og‘izdan-og‘izga yurayotgani ham rost”, deya “Ammo haqiqatan ham uzoq vaqt yodda qoladigani — ishlamayotgan narsa ishlay boshlagan o‘sha lahzadir. Bu zavqni bir marta totib ko‘rgan bolalar o‘zlari amaliyot maydoniga kelaveradi. Xuddi hozirgi ta’tildagidek...” degan o‘qituvchi Hwang Min-honing so‘zlari yodda qoldi. Agtex sohasida mutaxassis kadrlar yetishmayotgan bir paytda, indamay o‘z kasbiy tajribasini to‘plab borayotgan o‘quvchilarni ko‘rib umid paydo bo‘ldi. Wonju Yeongseo maktabi Sanoat texnikasi bo‘limining eng jazirama yozi shu tariqa o‘tib borardi.