“Malakali dehqonlarga qaraganda ish samaradorligi 112% yuqori”… Avtonom boshqaruv va AI robotlari qishloqdagi ishchi kuchi tanqisligiga yechim sifatida bo‘y ko‘rsatmoqda

[Koreya Qishloq xo‘jaligi texnologiyalari gazetasi = muxbir Baek Cheol-hyun] Iqlim inqirozining chuqurlashuvi va aholining tez qarishi fonida Koreya qishloq xo‘jaligi mavjudlik chorrahasida turgan bir paytda, qishloq hududlaridagi ishchi kuchi tanqisligini bartaraf etish va fermer xo‘jaliklari rentabelligini keskin yaxshilashga qodir eng ilg‘or aqlli qishloq xo‘jaligi texnologiyalari dala sinovlarini yakunlab, keng ko‘lamli joriy etish bosqichiga kirdi.
Qishloq taraqqiyoti boshqarmasi 20-may kuni Gyeongsangbuk-do viloyatidagi Sangju Smart Farm Innovation Valley’da loyiha mas’ullari, R&D ishlab chiquvchilari, xususiy kompaniyalar va dehqonlar ishtirokida ‘Aqlli qishloq xo‘jaligi ilg‘or texnologiyalari almashinuvi’ tadbirini o‘tkazdi. Tadbir ishlab chiqilgan texnologiyalarni fermer xo‘jaliklarida qo‘llashda aniq xarajatlarni qisqartirish samarasi va unumdorlik oshishi ko‘rsatkichlarini ma’lumotlar bilan isbotlagani sabab katta e’tibor qozondi.
O‘sha kuni eng ko‘p e’tibor qaratilgan yo‘nalishlar qishloq xo‘jaligi ishlarida avtonom boshqaruv va uchuvchisiz zararkunandalarga qarshi kurash texnologiyasi bo‘ldi. Aqlli mobil platformalariga ixtisoslashgan ‘GINT’ kompaniyasi mavjud qishloq xo‘jaligi texnikalariga o‘rnatilib, ularga avtonom boshqaruv funksiyasini beruvchi ‘Pluva Auto Kit’ni namoyish etib, dala sharoitidagi yuqori iqtisodiy samaradorlik ko‘rsatkichlarini taqdim etdi.
GINT direktori Yun Ju-young texnologiyaning yetukligini ta’kidlab, shunday dedi: “Pluva Auto traktoriga qo‘llanib, plyonka yopish ishlari bajarilganda, vaqt birligiga to‘g‘ri keladigan ish samaradorligi malakali dehqonlarga nisbatan 112,5% ga oshgani aniqlandi.”
Yun direktor keyin boshqaruv xarajatlarini kamaytirish samarasini aniq raqamlar bilan ko‘rsatdi. Uning taqdimotiga ko‘ra, piyoz ishlari uchun mo‘ljallangan traktor bo‘yicha bir yil davomida tejash mumkin bo‘lgan ish haqi xarajati 7,44 million vonni tashkil etadi.
Ayniqsa, tizim ish jarayonini shu qadar aniq boshqaradiki, qishloq xo‘jaligi ishlarida yuzaga keladigan o‘rtacha 10% yo‘qotish darajasi (malakali dehqon mezoni bo‘yicha) Pluva Auto’dan foydalanganda 3% dan pastga tushiriladi. Masalan, 1 gektar sarimsoqni bir yil davomida yetishtirganda, faqat shu yo‘qotishlarni kamaytirishning o‘zi yiliga qo‘shimcha 2,835 million von daromad keltirishi mumkin.
Birgalikda taqdim etilgan mevali bog‘lar uchun uchuvchisiz avtonom purkash roboti ‘PluvaSS’ ham ishtirokchilarning diqqat markazida bo‘ldi. Kamera, GPS va AI texnologiyalarini uyg‘unlashtirgan ushbu robot to‘liq avtonom harakatlana oladi, preparatni 8 metrgacha purkay oladi va tun hamda tong sahar vaqtlarini o‘z ichiga olgan holda 24 soat uzluksiz uchuvchisiz ishlay oladi.
Xarajatlar nuqtai nazaridan ham, oddiy dizel purkagichdan foydalanganda oyiga taxminan 1,4 million von yoqilg‘i sarfi talab etilsa, PluvaSS’ning oylik elektr to‘lovi atigi 52 300 von atrofida. Dastlabki joriy etish qiymati 45 million von bo‘lsa-da, ish haqi tejalishi va ish vaqtining qisqarishini hisobga olganda, uskunani xarid qilish bo‘yicha investitsiya qaytish muddati taxminan 1–2 yil deb tahlil qilindi.
Tadbirda, shuningdek, Gimje va Sangju Smart Farm Innovation Valley’da joylashgan innovatsion kompaniyalarning o‘sish tahlili va avtomatik boshqaruv texnologiyalari yana bir bosqichga rivojlangani ham ko‘rsatildi.
Davlat R&D loyihasi orqali tasvirga asoslangan biologik o‘sish tahlili tizimini ishlab chiqqan Seongho Corporation AI qaror qabul qilishga asoslangan qishloq xo‘jaligini avtomatik boshqarish va hosil yig‘ish roboti ‘EVE Clever’ni tanishtirdi. Bu texnologiyada phenomics kameraga 800 mingta o‘sish ma’lumotlari tasviri o‘rgatiladi va segmentation (segmentatsiya) usuli yordamida dasturiy ta’minot obyektlarni piksel darajasida ajrata oladigan qilib qayta ishlanadi. Uni amaliyotga qo‘llash natijasida issiqxona ekinlarining aksariyatida unumdorlik sezilarli oshdi: cherri pomidorda 120%, qovunda 114%, atirgulda 105%. Natijada fermerlar daromadi qovunda 3 baravar, pomidorda esa 75% ga oshdi, issiqxona energiya sarfi esa aksincha 84,4% ga kamaydi.
Kyungnong taqdim etgan ‘AirFog’ 50 mikrometr (㎛) yoki undan kichik ultra mayda zarrachalarni purkab, issiqxonadagi himoya ishlovini atigi 15 daqiqada yakunlaydigan aniq purkash texnologiyasidir. Preparat havoda 40 soniyadan ortiq saqlanib turadi va barglarning orqa tomonigacha mayin yopishadi, bu esa an’anaviy qo‘l purkagichlariga nisbatan mehnat sarfini 83% ga kamaytiradi. Yozning issiq davrida issiqxona ichini sovitish funksiyasi sifatida, qishda esa namlikni aniq boshqarish uchun juda foydali hisoblanadi.
SSL’ning ‘Issiqxona uchun avtonom sug‘orish tizimi’ evapotranspiratsiya va drenaj hajmi kabi yig‘ilgan ma’lumotlar asosida ishlaydi. Tizimning asosiy jihati — malakali dehqonlarning uzoq yillik tajribaviy sug‘orish usullarini ma’lumotlashtirish orqali aniq avtonom sug‘orishni amalga oshirishdir. Ushbu tizimni joriy etgan xo‘jaliklar tahliliga ko‘ra, mavjud sug‘orish usuliga nisbatan ekin hosildorligi 15% ga oshgan, bozorbopligi yuqori bo‘lgan G-darajali mahsulot hajmi esa 83% ga ko‘paygan. Aksincha, chiqitga chiqarilgan ekinlar 16% ga kamaygan, ekinlarning o‘rtacha vazni esa avvalgi usulga qaraganda 22% yuqori bo‘lgan.
So‘nggi paytlarda neft narxining keskin oshishi va uglerod neytralligi siyosati bilan birga ALTech taklif qilgan ‘havo issiqlik nasosi’ ham katta qiziqish uyg‘otdi. Tashqi issiqlikni tortib olib, uni issiqlik energiyasiga aylantiradigan bu texnologiya energiya xarajatlari oshishiga qarshi muqobil yechim sifatida tez sur’atda ommalashmoqda.
O‘rnatish xarajati taxminan 80 million vondan (1000 pyeong asosida, o‘z mablag‘i hisobidan) 120 million vongacha bo‘lib, dastlabki xarajat yuki kichik emas. Biroq yil bo‘yi ekin yetishtiriladigan joylarda soliqsiz yoqilg‘ini tejash samarasi juda katta. Qulupnay xo‘jaliklari yiliga 15 million von, cherri pomidor xo‘jaliklari esa yiliga 30 million von soliqsiz yoqilg‘i xarajatini tejashi mumkinligi tasdiqlandi.
ALTech vakili shunday tushuntirdi: “Qulupnay holatida, agar tungi namlikni kamaytirish orqali kasalliklarning oldi olinib, jo‘natma hajmi oshirilsa, investitsiya qaytish muddati taxminan 2–3 yil bo‘ladi. Agar yozgi pomidor yetishtirilib, o‘rtacha narx 2 baravardan ko‘proq ta’minlansa, investitsiya hatto 1–2 yil ichida ham qoplanishi mumkin.”