Yaponiyada J-AGRI qishloq xo‘jaligi yarmarkasi ochildi…birinchi kuni 10 ming kishi tashrif buyurdi

O‘tgan yozda Nagano prefekturasida yashovchi 50 yoshli Tatsuhiko Iidaning mevali bog‘ida kunduzi harorat 36 darajagacha ko‘tarilib, kechasi ham pasaymadi. Qizarishi uchun kun va tun harorati o‘rtasidagi farq katta bo‘lishi kerak bo‘lgan olmalar o‘z rangini ololmadi, har yili qushlar cho‘qib yeydigan olma miqdori esa 100 kg ga yetadi. Ishchi kuchi faqat er-xotin va bitta yarim stavkali ishchidan iborat. Olma va shaftoli yetishtiruvchi Iidaning 8-sanada Tokio yaqinidagi Makuhari Messe’ga borishining sababi ham shu.

Yaponiyaning “J-AGRI Tokyo 2026” qishloq xo‘jaligi ko‘rgazmasi 7-sanada Yaponiyaning Chiba prefekturasidagi Makuhari Messe’da ochildi va 9-sanagacha davom etadi. Tashkilotchi RX Japan ma’lumotlariga ko‘ra, faqat birinchi kunning o‘zida ko‘rgazma maydoniga qariyb 10 ming kishi tashrif buyurdi. RX Japan ikkinchi kun, ya’ni 8-sanada tashrif buyuruvchilar soni yanada ortishini taxmin qildi. Ochilishning birinchi va ikkinchi kunlarida ko‘rgazma zali yo‘laklari dalada qo‘llash mumkin bo‘lgan texnologiyalarni izlayotgan fermerlar va qishloq xo‘jaligi tendensiyalarini kuzatishga kelgan soha vakillari bilan gavjum bo‘ldi.

Bu yilgi ko‘rgazmada 18 davlatdan 884 kompaniya qatnashdi. Yaponiya kompaniyalari 564 ta, xorijiy kompaniyalar 320 ta bo‘ldi. Braziliya, Tayvan, Janubiy Koreya va Xitoy kabi to‘rt davlat milliy pavilyon tashkil qildi, to‘rt milliy pavilyonda qatnashgan kompaniyalar soni qariyb 200 ta bo‘lib, bu o‘tgan yilgiga yaqin. Ishtirokchi kompaniyalarning qariyb 30 foizi bu safar ilk bor qatnashdi. Ko‘rgazma aqlli qishloq xo‘jaligi, qishloq xo‘jaligi materiallari, chorvachilik materiallari, chorvachilikda profilaktika va gigiyena, dekarbonizatsiya va Barqaror rivojlanish maqsadlari (SDGs), hamda keyingi avlod qishloq xo‘jaligi boshqaruvi kabi olti ixtisoslashgan yo‘nalishga bo‘lindi. Birga o‘tkazilgan seminarlar 26 sessiyadan iborat bo‘lib, oldindan ro‘yxatdan o‘tganlar sonining o‘zi qariyb 5000 kishiga yetdi.

Eng ko‘p tomoshabin to‘plangan joy aqlli qishloq xo‘jaligi ixtisoslashgan ko‘rgazmasi bo‘ldi. RX Japan tomoni: “Ular orasida ishlarni avtomatik bajaradigan avtonom boshqaruv sohasi ayniqsa mashhur bo‘ldi”, deb xabar qildi. Ko‘rgazma zali tashqarisida tashkil etilgan ochiq havodagi namoyish maydonida “Touch & Try” tadbiri o‘tkazildi. Belgilangan jadvalga muvofiq uskunalar namoyishlari davom etdi, tashrif buyuruvchilar esa vaqti kelganda tashqariga chiqib, mashinalarning amalda harakatlanishini kuzatdi.

Ushbu ko‘rgazmaning asosiy mavzulari bo‘lgan “ishchi kuchini tejash”, “yuqori haroratga qarshi choralar”, “qush va hayvonlar yetkazadigan zarar” kabi masalalar fermerlar dalada duch kelayotgan muammolar bilan bevosita bog‘liq edi.

Shaftoli bog‘ini ham o‘z ichiga olgan 1,8 gektarlik mevali bog‘da qariyb 300 tup olma daraxtini parvarish qilayotgan Iida asosiy tashvishlardan biri sifatida ishchi kuchini tilga oldi. U aslida tashuvchi uskunani ko‘rish uchun kelmaganini, biroq ishchini avtomatik kuzatib boradigan tashuvchi robot namoyishini ko‘rib fikri o‘zgarganini aytdi. Iida: “Robot odam sonini kamaytirishdan ko‘ra, qo‘l bilan tashiladigan ishni o‘rniga bajaradi, shuning uchun ish yengillashadi”, dedi va “Robot joriy qilsam, 70 yoshlarimning o‘rtalarigacha dehqonchilikni davom ettira olaman deb o‘ylayman”, deya qo‘shimcha qildi.

Biroq narx og‘irlik qiladi. Mahalliy hokimiyatga qarab, xarid qiymatining uchdan bir qismidan yarmigacha subsidiya beriladi. Xarajatning yarmi qo‘llab-quvvatlansa, uni taxminan 1 million yen atrofida joriy etish mumkinligi haqidagi izohni eshitgan Iida: “Shu darajada bo‘lsa, qiyin bo‘lmasa kerak”, deb baholadi. Shunga qaramay, u hozircha bu yaxshi deb o‘ylash darajasida ekanini, xaridni faol ko‘rib chiqish bosqichida emasligini aytdi.

Shuningdek, Iida: “O‘tgan yilgidek 36 darajagacha ko‘tarilsa, kun va tun harorati farqi bilan bog‘liq muammo yuzaga keladi va olma yetishtirishga ham xalal beradi. Qushlar zararining oldini olish uchun odam shaklidagi mato ilib, hidi kuchli dengiz mahsulotlarini osib, qushlarni haydashga harakat qilamiz, shunga qaramay yiliga taxminan 100 kg olma zarar ko‘radi, butun Yaponiya bo‘ylab qushlar zarari ko‘p”, dedi.

Tashkilotchilar ushbu yarmarka bunday muammolarni jamoatchilik muhokamasiga olib chiqish, shu bilan birga yechim taklif qilayotgan kompaniyalarni tanishtirish maydoni bo‘lishini tushuntirdi.

O‘tgan yilga nisbatan o‘zgarishlar haqida RX Japan kotibiyati direktori Hiroaki Saito: “J-AGRI — qishloq xo‘jaligi va chorvachilik bir joyda jamlanadigan Yaponiyadagi eng yirik ko‘rgazma”, dedi va “Chorvachilik materiallari sohasida qatnashayotgan kompaniyalar orasida kasalliklarning oldini olishga ixtisoslashgan kompaniyalar yo‘qmi, degan so‘rovlar ko‘p bo‘lgani uchun bu yildan boshlab chorvachilikda profilaktika va gigiyena ko‘rgazmasini yangidan tashkil etdik, tashkilotchilar esa tashrif buyuruvchilar va ishtirokchi kompaniyalar o‘rtasidagi moslashtirishda ham bevosita qatnashmoqda”, dedi.