Ngân sách cho thuê máy nông nghiệp bị cắt 5,3 tỷ won sau khi chuyển giao về địa phương

Từ năm nay, phương thức phân bổ ngân sách cho dự án cho thuê máy nông nghiệp, bao gồm các điểm cho thuê máy nông nghiệp, cơ giới hóa đồng bộ tại vùng sản xuất chủ lực và thay thế máy nông nghiệp cũ, đã được chuyển từ chính phủ trung ương sang chính quyền địa phương. Mục đích là tăng quyền tự chủ phù hợp với thực tế từng địa phương.

Theo Hướng dẫn thực hiện các dự án nông nghiệp, lương thực và nông thôn năm 2026 do Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn công bố, ngân sách cho dự án cho thuê máy nông nghiệp tính theo vốn nhà nước giảm 5,3 tỷ won, từ 53,9 tỷ won năm 2025 xuống 48,6 tỷ won năm 2026. Việc giảm ngân sách không diễn ra đồng đều, và các khu vực thành phố, huyện có tài chính yếu càng bị cắt giảm mạnh. Có thể nói kết quả của việc giao quyền tự chủ đã quay trở lại dưới dạng khoảng cách giữa các vùng.

Bóng tối 5,3 tỷ won do chuyển giao về địa phương
Trước đây, Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn trực tiếp lựa chọn số lượng điểm và chính quyền địa phương thuộc diện hỗ trợ để phân bổ ngân sách trung ương. Theo cách thức thay đổi từ năm nay, tổng ngân sách được phân bổ cho các thành phố, tỉnh, sau đó thành phố, huyện tự chủ lập ngân sách. Cơ cấu đối ứng trong đó 50% là ngân sách trung ương và 50% là ngân sách tỉnh, thành phố, huyện vẫn được duy trì. Điều thay đổi là quy trình kế toán và thẩm định. 

Ông Baek Seung-kwon, cán bộ phụ trách thuộc Phòng Vật tư, Thiết bị và Giống tiên tiến của Bộ, giải thích: “Dự án cho thuê máy nông nghiệp đã được điều chỉnh từ tài khoản đặc biệt nông nghiệp và thủy sản sang tài khoản đặc biệt phát triển cân bằng quốc gia,” đồng thời cho biết: “Khi còn thuộc tài khoản đặc biệt nông nghiệp và thủy sản, Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn thẩm định ngân sách cho dự án năm sau, nhưng trong tài khoản đặc biệt phát triển cân bằng, phương thức lập ngân sách đã đổi sang hình thức trao quyền tự chủ cho từng địa phương trong hạn mức và đối ứng với ngân sách do địa phương đề xuất.”

Kết quả là nếu chính quyền địa phương không lựa chọn dự án này, phần ngân sách trung ương đã phân bổ cũng không được thực hiện. Trách nhiệm giành được ngân sách cũng đã được chuyển về địa phương.

Có quyền tự chủ nhưng hạn chế về năng lực tài chính… Lo ngại khoảng cách giữa các vùng bị cố định
10 thành phố, huyện nêu trên được chọn trong số các chính quyền địa phương có tỷ lệ tự chủ tài chính bình quân dưới 10% (theo ngân sách ban đầu năm 2026, %) và đã được bố trí ngân sách này trong năm 2025. (Nếu chọn theo thứ tự tỷ lệ tự chủ tài chính thấp, có nhiều nơi không được bố trí trong cả hai năm.)  Kết quả phân tích ngân sách ban đầu (ngân sách chính) liên quan đến vận hành cho thuê máy nông nghiệp cho thấy 1 nơi hoàn toàn không được bố trí ngân sách ban đầu năm 2026, và 3 nơi có tỷ lệ cắt giảm vượt 60%. Dù khó áp dụng đồng loạt cho tất cả thành phố, huyện, xu hướng năng lực tài chính chi phối việc lựa chọn dự án là rõ ràng.

Một cán bộ của chính quyền địa phương A, nơi ngân sách dự án cho thuê máy nông nghiệp năm nay bị cắt giảm mạnh, cho biết: “Năm nay chưa được phản ánh trong ngân sách ban đầu, nhưng dự kiến sẽ được đưa vào ngân sách bổ sung sau này.”

Tuy nhiên cần lưu ý rằng con số này dựa trên ngân sách ban đầu. Dù bị loại khỏi ngân sách ban đầu, vẫn có trường hợp ngân sách được khôi phục thông qua ngân sách bổ sung trong năm. Khi đó dự án không biến mất, nhưng gánh nặng tại hiện trường vẫn còn vì việc lập kế hoạch đầu năm và đặt mua thiết bị bị lùi khoảng nửa năm.

Tất nhiên cũng có thể có những địa phương đã đề nghị mức ngân sách liên quan đúng theo nhu cầu, nhưng các chuyên gia lo ngại khoảng cách này có thể trở nên cố định về mặt cấu trúc. Bà Jeong Seon-ok, Chủ tịch Hội Máy nông nghiệp Hàn Quốc, giáo sư Đại học Quốc gia Chungnam, chỉ ra: “Những địa phương có năng lực có thể tạo ra các mô hình tốt, nhưng cũng có thể xuất hiện nơi vận hành dự án méo mó tùy theo lợi hại chính trị,” đồng thời nhấn mạnh: “Chính phủ trung ương cần chuẩn bị các biện pháp bổ sung cho vấn đề này.”

Ngân sách máy nông nghiệp bị đẩy lùi bởi logic quyền lực
Việc quyền phân bổ chuyển về địa phương có nghĩa là ngân sách máy nông nghiệp phải cạnh tranh cùng bàn với các dự án khác trong địa phương. Đây là cơ cấu phải tranh giành nguồn lực hạn chế với các dự án phúc lợi, văn hóa và phát triển địa phương.

Ông Seo Il-hwan, trưởng điểm tư vấn của Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp huyện Ganghwa, nói: “Ngân sách thường tiếp tục được sử dụng bởi các bộ phận đã sử dụng từ trước, nên rất khó cho hạng mục mới tham gia,” đồng thời cho biết: “Lĩnh vực nông nghiệp thường bị loại trừ tùy theo mối quan tâm của chính quyền địa phương, hoặc bị đẩy lùi bởi cạnh tranh ngân sách giữa các bộ phận và logic quyền lực.”

Ở các đô thị kết hợp thành thị và nông thôn, nơi tỷ trọng ngân sách nông nghiệp vốn không lớn, cuộc cạnh tranh này càng bất lợi hơn.  Kể từ khi thành phố Cheonan bố trí 550 triệu won vào năm 2022 cho dự án cho thuê máy nông nghiệp, sửa chữa và hỗ trợ thiết bị, cho đến năm 2026 chưa có lần nào ngân sách này được bố trí lại.

Ủy viên Hội đồng thành phố Cheonan Ryu Je-guk, người liên tục nêu vấn đề ngân sách và nhân lực cho dự án cho thuê máy nông nghiệp, nói: “Là một đô thị kết hợp thành thị và nông thôn, Cheonan đã nỗ lực rất nhiều trong giai đoạn 2007-2010, như bảo đảm ngân sách trung ương, đưa vào các điểm cho thuê máy nông nghiệp và thành lập đội máy nông nghiệp,” nhưng cũng cho biết: “Hiện ngân sách nông nghiệp của Cheonan chỉ chiếm 4% tổng ngân sách.”

Hiện trường điểm cho thuê cạn kiệt vì xoay vòng lao động hợp đồng
Vấn đề căn bản hơn là nhân lực. Theo ông Kang Jin-seok, chuyên viên nghề nghiệp chuyên môn tại Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp thành phố đặc biệt Yongin, nhân lực chính thức phụ trách máy nông nghiệp của Yongin chỉ có 1 người. Được biết một số địa phương thiếu nhân lực chính thức đến mức không thể bảo đảm dự án và ngân sách mới.

Ông Kang Jin-seok nói: “Các điểm cho thuê máy nông nghiệp trên toàn quốc có thực hiện khảo sát nhu cầu thiết bị cho thuê, nhưng khi thiết bị tăng lên thì nhân lực cũng phải được bảo đảm; thực tế lại không như vậy, và sau khi chuyên viên nghề nghiệp chuyên môn (trước đây là công chức đặc biệt) nghỉ hưu thì việc tuyển dụng hầu như không diễn ra.” Ông cũng nói thêm: “Sau đó phần lớn tuyển lao động hợp đồng; ngay cả khi nhân viên ngạch công nghiệp thực hiện công việc, sau 2-3 năm họ lại bị điều chuyển sang nơi khác, khiến vòng luẩn quẩn lặp lại.”

Sự bất ổn của cơ cấu nhân lực không chỉ là tình trạng của một số vùng. Chủ tịch Jeong Seon-ok nhận định: “Nhân lực phụ trách dự án cho thuê phần lớn là lao động hợp đồng nên thân phận không ổn định và vị thế trong tổ chức cũng thấp,” đồng thời cho rằng: “Khối lượng công việc nhiều nhưng môi trường làm việc kém, khiến nhân lực hiện trường đang cạn kiệt. Việc nâng cao mức độ hài lòng trong công việc và bảo đảm vị thế ổn định là cấp bách.”

Cũng có ý kiến cho rằng đây là biến số quyết định thành bại của dự án, vượt ra ngoài vấn đề đãi ngộ. Bà Jeong nhấn mạnh: “Các nhiệm vụ mới cần xử lý như phổ cập máy nông nghiệp thông minh và an toàn lao động nông nghiệp tiếp tục gia tăng,” đồng thời nói: “Thành bại của dự án địa phương sẽ phụ thuộc vào việc lập đội hoặc phòng máy nông nghiệp thông minh gắn với công việc của dự án cho thuê hiện có, và bảo đảm nhân lực có năng lực như cán bộ khuyến nông, nhân viên chính thức.”

Từ hiện trường cũng xuất hiện yêu cầu luật hóa. Ông Kang Jin-seok cho biết: “Cần luật hóa phần liên quan đến nhân lực trong hướng dẫn của Luật thúc đẩy cơ giới hóa nông nghiệp,” đồng thời nói: “Cần có dự luật để bố trí nhân viên chính thức nhằm vận hành liên tục, và để các điểm cho thuê có thể vận hành theo đơn vị đội.”

Tầm quan trọng của cho thuê máy nông nghiệp tăng trong bối cảnh già hóa và thiếu nhân lực… Cần sự quan tâm của trung ương và cơ chế khuyến khích địa phương
Trong bối cảnh già hóa và thiếu nhân lực, tầm quan trọng của dự án cho thuê máy nông nghiệp ngày càng lớn; đồng thời có ý kiến cho rằng sau khi ngân sách liên quan được chuyển về địa phương, cần sự quản lý và giám sát chặt chẽ của chính phủ và chính quyền địa phương.
Ủy viên Ryu Je-guk nhấn mạnh: “Khi già hóa ngày càng nghiêm trọng, cho thuê máy nông nghiệp cuối cùng tất yếu sẽ dẫn tới cả dịch vụ làm thuê công việc đồng áng,” đồng thời nói: “Cần sự quan tâm và quản lý liên tục của chính phủ đối với dự án cho thuê máy nông nghiệp, vốn thiết yếu nhất đối với nông hộ.”

Một chuyên gia về cơ giới hóa nông nghiệp ruộng màu cho biết: “Gần đây chính phủ có xu hướng chuyển giao nhiều dự án cho chính quyền địa phương, và tôi đồng tình với định hướng cơ bản,” nhưng cũng nói: “Tuy nhiên, chính phủ trung ương còn thiếu động lực mạnh để nâng tỷ lệ cơ giới hóa nông nghiệp ruộng màu. Tôi hy vọng sẽ có dự án mới có thể hỗ trợ chiến lược thông qua phát triển và mở rộng các mô hình ưu tú. Cùng với vận hành thuận lợi ở cấp vùng, những phần cần thiết trên phạm vi toàn quốc cần được thúc đẩy như các dự án khác biệt.”

Cũng có ý kiến rằng cần gấp các cơ chế khuyến khích để lôi kéo sự tham gia tích cực của chính quyền địa phương. Chủ tịch Jeong Seon-ok đề xuất: “Chính quyền địa phương sẽ hành động khi các yêu cầu về nhân lực và tổ chức được phản ánh trong chỉ số đánh giá của các dự án do trung ương thực hiện, như lựa chọn khu vực phát triển nông nghiệp thông minh,” và về vấn đề cung cầu nhân lực, bà nói: “Cần khẩn thiết xây dựng hệ thống có thể liên tục bảo đảm nhân lực ưu tú thông qua liên kết với các trường trung học địa phương hoặc các trường đại học lân cận.”

Về vấn đề này, bà Han So-ja, cán bộ thuộc Phòng Vật tư, Thiết bị và Giống tiên tiến của Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn, giải thích: “‘Dự án cơ giới hóa đồng bộ tại vùng sản xuất chủ lực tỏi và hành tây’ bắt đầu được hỗ trợ từ năm 2022, và thực tế tất cả vùng sản xuất chủ lực đều đã nhận hỗ trợ,” đồng thời cho biết: “Các điểm cho thuê hiện có cũng đã được mở rộng ở mức nhất định với 493 điểm trên toàn quốc, nên các địa phương đã không đề nghị thêm.” Về cách diễn giải rằng việc chuyển quyền phân bổ ngân sách về địa phương là nguyên nhân của cắt giảm, bà nói: “Không thể khẳng định rằng việc bảo đảm ngân sách trở nên khó khăn do quá trình chuyển giao.”