Phổ biến nông trại thông minh có phải là thủ phạm chính khiến giá nông sản lao dốc?

Gần đây, trong một bộ phận ngành nông nghiệp đã xuất hiện ý kiến cho rằng hiện tượng tập trung vào một số mặt hàng nhất định do mở rộng phổ biến nông trại thông minh đang thúc đẩy giá nông sản giảm. Lập luận này cho rằng các chính sách thúc đẩy nông nghiệp thông minh đã khiến quá trình hiện đại hóa cơ sở vật chất và phổ biến nông trại thông minh diễn ra nhanh chóng, dẫn đến dư cung và từ đó kéo giá thị trường đi xuống.

Tuy nhiên, quan điểm của các chuyên gia trong ngành nông nghiệp lại khác. Họ chỉ ra rằng cơ chế hình thành giá nông sản không đơn thuần là hàm số của lượng cung, và biến động giá gần đây là kết quả của sự đan xen phức hợp giữa khí hậu, sâu bệnh và tâm lý kỳ vọng của người sản xuất hơn là do dư cung từ chính nông trại thông minh. Đây là lý do xuất hiện lo ngại rằng việc quy toàn bộ trách nhiệm cho nông trại thông minh như thủ phạm duy nhất gây giảm giá có thể làm lu mờ bản chất của thị trường.

Theo số tháng 7 của báo cáo dự báo nông nghiệp của Viện Kinh tế Nông thôn Hàn Quốc, tính đến tháng 6 năm 2026, giá các mặt hàng chủ lực được trồng trong nông trại thông minh như cà chua (-4,2%), cà chua bi dạng táo tàu (-9,1%), dưa lê Hàn Quốc (-21,8%) và dưa chuột (-30,8%) đều giảm so với cùng kỳ năm trước. Trong cùng thời gian, diện tích xuất hàng cũng ghi nhận xu hướng tăng ở tất cả các mặt hàng này: cà chua (1,3%), cà chua bi dạng táo tàu (2,3%), dưa lê Hàn Quốc (0,4%) và dưa chuột (3,1%).

Tuy nhiên, sẽ là gượng ép nếu chỉ diễn giải mức tăng diện tích canh tác này đơn thuần là “sự bùng nổ của nông trại thông minh”. Bởi cũng có khả năng đây là kết quả của việc cải tạo các nhà kính đã xuống cấp hoặc sự chuyển đổi tạm thời của các nông hộ sử dụng nhà màng nhựa đơn giản.

Viện Kinh tế Nông thôn Hàn Quốc chỉ ra “yếu tố khí hậu” là nguyên nhân mang tính quyết định khiến giá dưa lê Hàn Quốc và dưa chuột giảm mạnh. Phân tích cho thấy trong mùa sinh trưởng năm nay, sự phát sinh sâu bệnh giảm mạnh, trong khi số giờ nắng tăng đáng kể, khiến lượng đậu quả ngắn hạn (lượng quả hình thành) tăng bùng nổ bất kể trồng ngoài đồng hay trong cơ sở. Có thể hiểu rằng các yếu tố môi trường tự nhiên đã tác động đến lượng cung lớn hơn so với tình trạng sản xuất dư thừa do sự lan rộng của nông trại thông minh.

Các chuyên gia trong ngành nông nghiệp chỉ ra rằng giá nông sản chịu tác động của nhiều biến số như sản lượng và tiêu thụ trong nước, khối lượng nhập khẩu và khí hậu, vì vậy không phù hợp nếu chỉ quy nguyên nhân cho việc gia tăng nguồn cung từ nông trại thông minh.

Một lãnh đạo của Công ty P, đơn vị cung cấp cơ sở vật chất cho nông trại thông minh, giải thích: “Cà chua, ớt chuông paprika và dưa chuột có lợi thế về mặt cấu trúc là có thể dễ dàng dùng chung cùng một cơ sở vật chất và thiết bị kiểm soát môi trường trong nhà kính”, đồng thời nói thêm: “Do kỹ thuật nông nghiệp đã được chuẩn hóa ở một mức độ nhất định nên tỷ lệ các loại cây trồng tương tự được canh tác trong nông trại thông minh khá cao.” Ông tiếp tục nhấn mạnh: “Tuy nhiên, nhận định rằng canh tác bằng nông trại thông minh đương nhiên làm giá giảm là đúng một nửa và sai một nửa”, và chỉ ra rằng: “Trên thực tế, các nông hộ có xu hướng lặp đi lặp lại việc tập trung sản xuất vào một số cây trồng nhất định rồi lại rút khỏi chúng tùy theo tâm lý kỳ vọng của thị trường và diễn biến giá theo thời gian thực, và chính sự tập trung có chọn lọc này của nông hộ tác động lớn hơn đến biến động giá.”

Giáo sư Lee Myung-hoon của Đại học Quốc gia Sunchon cho biết: “Rất khó để kết luận rằng việc phổ biến nông trại thông minh là nguyên nhân duy nhất dẫn đến đợt giảm giá nông sản gần đây”, đồng thời giải thích: “Tôi thừa nhận rằng ở giai đoạn đầu áp dụng nông trại thông minh có xuất hiện hiện tượng tập trung vào một số mặt hàng nhất định, nhưng các biến số ảnh hưởng đến giá nông sản là vô cùng đa dạng, từ điều kiện thời tiết cho đến các khâu phân phối.”

Dù vậy, ngành nông nghiệp vẫn nhấn mạnh rằng cần nâng cao tính đa dạng của cây trồng trong nông trại thông minh thông qua việc canh tác các cây trồng đặc thù theo từng địa phương. Giáo sư Lee Myung-hoon đề xuất: “Nếu chính phủ và chính quyền địa phương triển khai và định hình các chính sách định hướng phân tán cây trồng một cách có hệ thống để nhiều loại cây trồng khác nhau có thể được canh tác trong nông trại thông minh, thì lo ngại về hiện tượng tập trung vào một số mặt hàng cụ thể và biến động giá kéo theo cũng sẽ dần được giải quyết trong tương lai.”