Người về quê làm nông năm thứ 7 đạt chỉ số sản xuất 492 tại trang trại gà thịt 100.000 con

Xã Daegang-myeon, thành phố Namwon, tỉnh tự trị đặc biệt Jeonbuk. Trang trại gà thịt của đại diện Lee Myung-woon, ‘Bawiwa Sanseong’, nuôi 100.000 con trong 4 dãy chuồng. Với quy mô tương tự, thường sẽ cần hai vợ chồng cùng làm, nhưng trang trại này do một mình ông Lee quản lý. Khi bận, ông chỉ mượn tạm đôi tay của người trong làng.

Sinh năm 1956, năm nay ông tròn 70 tuổi. Ông đã làm việc 29 năm tại một công ty thực phẩm lớn, nghỉ hưu cuối năm 2019 và từ tháng 1 năm sau bắt đầu vào trang trại này. Là người về quê làm nông năm thứ 7, ông nói: “Tôi chưa từng một lần hối hận vì đã xuống đây. Ngược lại, tôi chỉ tiếc là giá mà mình đến sớm hơn 5 năm thì tốt biết mấy”.

Sức để một mình cáng đáng 100.000 con không đến từ thể lực mà từ hệ thống. Cân gắn trên silo thức ăn, cân trong chuồng gà, các chương trình thông gió và nhiệt độ được thiết lập theo từng ngày tuổi thay ông Lee theo dõi đàn gà. Việc ông làm là đọc những con số đó và đưa ra phán đoán.

‘Nghề thứ hai’ được chuẩn bị trong 10 năm
Việc ông Lee về quê làm nông không phải là một quyết định nhất thời. Ngay từ khi còn làm ở công ty, ông đã đặt ra tiêu chí, và riêng thời gian chuẩn bị đã là 10 năm.

Tiêu chí đầu tiên là phải thuộc ngành sản xuất sơ cấp. Ông Lee giải thích: “Nếu muốn tiếp tục công việc mình từng làm, cuối cùng sẽ lại phải tìm đến công ty và nhờ vả đàn em. Thay vì vậy, tôi muốn làm công việc dùng chính cơ thể mình”. Tiêu chí thứ hai là lĩnh vực không liên quan đến nơi làm cũ, thứ ba là công việc có thể làm một mình ở mức tối đa, và cuối cùng là thu nhập hàng trăm triệu won.

Sau khi so sánh các hạng mục thu nhập cao trong lĩnh vực nông nghiệp và chăn nuôi, ông chọn gà thịt. Điểm mang tính quyết định là nhờ cấu trúc chăn nuôi theo chuỗi liên kết, ông không phải lo về khâu lưu thông phân phối. Ông nhấn mạnh: “Chỉ cần xây chuồng gà, công ty liên kết sẽ đưa thức ăn vào, nuôi xong thì họ mang gà đi. Về mặt vòng quay vốn, gà cũng nhanh”.

Tiêu chí thứ ba, ‘công việc có thể làm một mình’, cuối cùng quay về vấn đề phải nâng mức tự động hóa lên đến đâu.

Ông bắt đầu tìm đất khoảng 1 năm trước khi nghỉ hưu. Ngay khi ký hợp đồng, ông bắt đầu thi công, hoàn thành vào tháng 8 năm 2019 và cuối năm đó rời công ty. Phía sau toàn là nền đá, nên đây là chuồng trại được xây lên sau cả công đoạn nổ mìn phá đá.

Một mình làm việc của hai vợ chồng…“Không để trống chuồng gà”
Hệ thống điều khiển ban đầu được lắp đặt là loại cũ. Ông nói: “Không phải mọi thứ hiện ra trên một màn hình, mà phải vừa cuộn vừa xem”. Đối với người một mình đi kiểm tra 4 dãy chuồng, thời gian chuyển màn hình để xác nhận chính là lao động.

Bước ngoặt đến theo hai hướng. Một công ty hệ thống điều khiển ghé thăm để chào bán, và gần như cùng thời điểm, Viện Khoa học Chăn nuôi Quốc gia đề nghị thử nghiệm hiện trường hệ thống do họ tự phát triển. Ông Lee dành một dãy ở tận cuối làm khu thử nghiệm cho Viện Khoa học Chăn nuôi. Một dãy vận hành bằng hệ thống mới, các dãy còn lại bằng hệ thống cũ, tức là ông trực tiếp so sánh hai cách. Ông Lee cười nói: “Dùng thử thì thấy hệ thống mới rõ ràng tốt hơn. Quan trọng nhất là mọi thứ đều nhìn thấy trên một màn hình”. Sau đó, thông qua dự án hỗ trợ tích hợp ICT, ông lần lượt thay cả các dãy khác.

Thông gió và nhiệt độ được giao hoàn toàn cho điều khiển tự động. Ông Lee cho biết: “Ở ngày tuổi thứ 1, chu kỳ là quạt chạy 5 giây rồi nghỉ 5 phút. Ngày tuổi càng tăng thì thời gian vận hành càng dài, và cứ mỗi 2~3 ngày lại điều chỉnh”. Nhiệt độ được hạ từng bước từ 33 độ khi nhập gà con xuống 23 độ vào thời điểm gần xuất chuồng. Nếu nhiệt độ chuồng cao hơn giá trị cài đặt, số quạt hoạt động tăng lên, và nếu vẫn không khống chế được thì tấm làm mát được vận hành.

Sau khi gà vào chuồng, công việc thường ngày lại khá đơn giản. Mỗi ngày vào chuồng một hoặc hai lần để kiểm tra máng ăn, máng nước và đưa xác gà chết ra ngoài. Đó là lý do ông nói: “Khi đã nhập đàn thì nhàn. Thực ra lúc bận là khi không có gà”.

Trưởng khu vực Choi Yang-sang của Harim, người quản lý trang trại này, nhìn nhận lý do có thể vận hành một người từ một góc độ khác. Ông Choi giải thích: “Trường hợp một mình làm 100.000 con không nhiều. Thông thường là hai vợ chồng hoặc chủ trại cùng lao động nước ngoài cùng nuôi. Nhưng ông Lee không để trống chuồng gà. Thông thường khi hai người làm, một người ra ngoài và một người quản lý thì trong quá trình đó có thể có khoảng trống, còn ông ấy luôn giữ trang trại. Vì ông Lee hầu như không ra khỏi trang trại nên bạn bè đến trang trại chơi với ông”.
 

Khi gắn cân, ngày xuất chuồng đã hiện ra
Thay đổi lớn nhất mà ông Lee nhắc đến là chiếc cân. Trong chuồng gà, ông lắp cân có thể đo từng cá thể, còn ở silo thức ăn thì lắp cân đo lượng còn lại. Ông Lee nói: “Khi thức ăn được đưa vào, tôi có thể kiểm tra trên máy tính hiện còn bao nhiêu kg. Tức là biết theo thời gian thực mỗi ngày đàn gà đã ăn bao nhiêu”.

Nếu biết lượng ăn hằng ngày, có thể ước tính trọng lượng dựa trên mức tăng trọng trung bình và từ đó tính hệ số chuyển hóa thức ăn. Hệ thống hiển thị các số liệu này theo từng dãy chuồng. Nhờ vậy có thể so sánh chênh lệch giữa các dãy bằng con số chứ không phải bằng cảm tính. Phán đoán xuất chuồng cũng xuất phát từ đây. Từ ngày tuổi 24, ông Lee cân trọng lượng mỗi ngày và thông báo cho công ty liên kết. Sau đó, ông trao đổi với trưởng khu vực để xác định thời điểm xuất chuồng. Tuy nhiên, vì cân tự động có độ chính xác thấp, trọng lượng dùng để quyết định xuất chuồng được ông trực tiếp cân.

Kết quả được in nguyên trên bảng thành tích. Chỉ số sản xuất được tính bằng cách lấy trọng lượng trung bình và tỷ lệ nuôi sống làm tử số, số ngày nuôi và hệ số chuyển hóa thức ăn làm mẫu số rồi nhân với 100. Cả bốn giá trị đều là đối tượng quản lý, và ba trong bốn giá trị đó hằng ngày đều đến từ chiếc cân.
 

"Top 10%"…cứu sống cả gà con được tặng thêm
Nhìn vào thành tích xuất chuồng gần đây, tùy theo từng bảng kê, chỉ số nằm trong khoảng 386 đến 492, nếu cộng theo từng lứa thì dao động giữa 400 và 468. Vậy mức này là như thế nào? Ông Choi trả lời rõ ràng: “Khoảng top 10%. Không phải chỉ là làm tốt, mà là nuôi cực kỳ giỏi”.

Điểm đặc biệt nổi bật là tỷ lệ nuôi sống. Khi tách bảng kê ra, hai lứa lần lượt ghi 100,82% và 100,92% (bao gồm 3% tặng thêm). Điều đó có nghĩa là số gà xuất chuồng nhiều hơn số gà con nhập đàn dùng làm cơ sở quyết toán. Công ty liên kết, có tính đến gà con chết ở giai đoạn đầu, sẽ cộng thêm khoảng 3% vào số lượng hợp đồng. Vì quyết toán dựa trên số lượng hợp đồng, nếu nuôi sống được cả số gà con nhận thêm thì tỷ lệ nuôi sống vượt 100%.

Ông Choi giải thích: “Có những con gà con khớp không tốt, cũng có những con yếu nên chết trong quá trình nuôi. Vì vậy chúng tôi cung cấp thêm 3%. Dù được thêm 3%, các hộ nuôi giỏi thường có tỷ lệ nuôi sống 98~99%. Nhưng trang trại này lúc tốt thì vượt 100%”.
 

Bí quyết được ông nêu ra là quy trình khử trùng. Sau khi gà được xuất đi, ông rửa bằng nước rồi phun chất sát khuẩn dạng sương lên toàn bộ, kể cả máng ăn. Tiếp đó, ông rải thuốc phòng cầu trùng, trải trấu rồi lại phun chất sát khuẩn. Ngoại trừ một lần cúm gia cầm độc lực thấp đi qua, trang trại không gặp sự cố dịch bệnh lớn nào.

Ông Choi đánh giá thái độ trước cả kỹ thuật. Ông nói: “Ông Lee không chỉ giữ rất tốt những điều cơ bản (trong chăn nuôi gà thịt) mà còn dồn rất nhiều tâm huyết cho đàn gà. Và khi các chuyên gia góp ý, ông ấy lập tức thực hiện”.

Lứa 40 ngày được ghi là ‘gà lớn’ trên bảng thành tích cũng cho thấy đặc điểm của trang trại này. Gà nguyên con mà người tiêu dùng thường ăn nặng khoảng 1,5kg, nhưng gà lớn cỡ 2,5kg được đưa đến kênh tiêu thụ riêng. Ông Choi giới thiệu: “Gà càng lớn thì khả năng chết càng cao. Vì vậy cần nỗ lực hơn nhiều và quản lý tỉ mỉ hơn. Ngay cả trong các trang trại liên kết của Harim, cũng không có nhiều nơi nuôi gà lớn”.

Vòng quay cũng tương tự. Theo Harim, trung bình các trang trại liên kết quay 6,5 lứa/năm, còn ông Lee quay tối đa 7 lứa. Ngay cả vào mùa hè, khi nhu cầu cao, ông chỉ có thời gian nghỉ chuồng tối thiểu rồi lại nhận gà con. Ông Choi nói: “Đó là thời điểm công ty cần sản lượng nhất. Khi công ty đề nghị, ông ấy lặng lẽ làm”, đồng thời cho biết “đứng từ phía nông hộ, số vòng quay cũng ảnh hưởng lớn đến thu nhập”.

Tự động đo trọng lượng, bài toán cuối cùng
Chi phí mua đất và xây mới 4 dãy chuồng là 2,3 tỷ won, bao gồm cả tiền đất. Ông thế chấp nhà để mua đất và thế chấp chuồng trại để vay chi phí xây dựng. Ông không nhận được khoảng 300 triệu won vốn hỗ trợ về quê làm nông. Ông Lee cho biết: “Sau khi xây chuồng gà rồi mới nộp đơn thì họ nói không được. Lẽ ra tôi phải nộp trước khi khởi công”. Hiện ông đang trả cả gốc lẫn lãi ở mức khoảng 40 triệu won mỗi năm. Với 7 vòng quay mỗi năm, số tiền ghi vào tài khoản vào khoảng 350 triệu won. Theo ông Lee, tiêu chí thu nhập hàng trăm triệu won mà ông đặt ra ban đầu đã đạt được.

Gần đây, nỗi lo của ông là số ngày nắng nóng cực đoan tăng lên do khí hậu bất thường. Trong đợt nắng nóng mùa hè này, dù đang vận hành tấm làm mát, nhiệt độ chuồng vẫn tăng lên 32 độ. Do gà không ăn thức ăn, mức tăng trọng mỗi ngày chỉ dừng ở 70g, khiến thời gian nuôi kéo dài. Từ năm sau, ông đang xem xét phương án giảm số gà nhập đàn 7.000~10.000 con. Ông nói: “Mùa hè sau này sẽ còn nóng hơn, tôi cho rằng giảm số lượng là đúng”.

Khi được hỏi về kế hoạch sắp tới, ông không nói đến việc mở rộng quy mô. Mong muốn của ông là “muốn đầu tư theo hướng thông minh hơn”. Điều ông mong muốn nhất là tự động đo trọng lượng trung bình. Dù trang trại mỗi ngày đều chuyển dữ liệu trọng lượng cho công ty liên kết, việc tạo ra con số gốc ấy vẫn là phần của con người. Ông cầm lưới vào chuồng, quây một khoảng không gian nhất định, đưa toàn bộ gà trong đó lên cân rồi chia cho số con để lấy trung bình. Khi còn là gà con, một lưới chứa 200 con, đến thời điểm xuất chuồng thì chứa 45~50 con. Mỗi dãy cân ở hai vị trí. Đây là công việc nặng nhọc nhất trong một trang trại làm việc một mình.
 

Không phải là chưa từng có nỗ lực tự động hóa. Ông từng cùng một doanh nghiệp trong nước thử phát triển phương thức nhận diện hình ảnh bằng camera, nhưng chưa đạt tới mức có thể dùng tại hiện trường. Gần đây, phía doanh nghiệp giải thích rằng có thể thực hiện nếu sử dụng camera ảnh nhiệt. Vì vậy ông đã đề nghị doanh nghiệp đó phát triển công nghệ. 

Đây là trang trại đã khiến hệ thống thay con người theo dõi cả thông gió, nhiệt độ, lẫn thức ăn. Chỉ còn một chỉ tiêu cơ bản nhất vẫn đang phụ thuộc vào sức tay của con người. Đó cũng là lý do ông Lee nói rằng ông sẽ tiếp tục đầu tư vào chăn nuôi thông minh.

Cuối cùng, ông Lee khuyên: “Nếu đang nghĩ đến việc về quê làm nông, đừng quá nghe lời người xung quanh, mà bản thân phải trực tiếp tìm hiểu và chuẩn bị. Tôi cũng mất 10 năm. Phải bắt đầu từ sớm”.