[Góc nhìn lệch của Lee Hyun-woo] Ngân sách Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn năm 2027 là 22 nghìn tỷ 221,5 tỷ won, vấn đề không phải quy mô mà là tỷ lệ đến được hiện trường

Chỉ số giá tiêu dùng của cải thảo đã giảm 26,2% so với 1 năm trước. Cà chua giảm 24,8% . Theo xu hướng giá tiêu dùng của Cục Thống kê, giá nông sản tháng 8 năm 2026 đã giảm 6,7% so với cùng tháng năm trước, mức giảm đã lớn gấp ba lần so với tháng 7(-2,2%). Đó là những con số đáng mừng đối với người tiêu dùng. Thế nhưng câu nói đầu tiên từ nông dân lại là “Năm nay cũng chẳng được giá”. Bởi chi phí sản xuất như giá phân bón và nhân công đã tăng, trong khi giá nông hộ nhận được lại giảm.

Trong bối cảnh đó, dự thảo ngân sách năm 2027 của Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn mà chính phủ đưa ra là 22 nghìn tỷ 221,5 tỷ won. Tăng 2 nghìn tỷ 85,3 tỷ won(10,4%) so với năm trước, cả mức tăng lẫn tỷ lệ tăng đều là lớn nhất kể từ năm 2000. Nếu cộng thêm khoản hoàn trả 3 nghìn tỷ 100 tỷ won nợ lũy kế của 4 quỹ gồm Quỹ Quản lý đất nông nghiệp·Quỹ Bình ổn giá nông sản·Quỹ FTA(Quỹ hỗ trợ thực hiện hiệp định thương mại tự do)·Quỹ Phát triển chăn nuôi, tổng chi tiêu sẽ là 25 nghìn tỷ 308,1 tỷ won, tăng 25,7% so với năm trước. Nếu xét cả ý tưởng hợp nhất các quỹ để lập Quỹ Phát triển nông nghiệp, bản thân định hướng bình thường hóa tài chính là điều đáng ghi nhận.

Tái cơ cấu 2 nghìn tỷ 786,3 tỷ won, trong đó giải ngân yếu chỉ chiếm 4%
Vấn đề không phải quy mô mà là tỷ lệ đến được hiện trường. Trong ‘danh sách các dự án tái cơ cấu chi tiêu’ mà Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn công bố cùng dự thảo ngân sách, có 195 dự án, 2 nghìn tỷ 786,3 tỷ won được đưa vào diện sắp xếp. Theo lý do, điều chỉnh thứ tự ưu tiên là 1 nghìn tỷ 564,5 tỷ won, vượt quá một nửa, tiếp đến là cải thiện chế độ 744,4 tỷ won, rà soát các phần tương tự, trùng lặp 308,8 tỷ won. Việc xếp lại ưu tiên ngân sách và sắp xếp các dự án chồng chéo là việc cơ quan tài chính phải làm.

Cuối cùng vấn đề nằm ở nhánh còn lại. ‘Giải ngân yếu’ là lý do khiến ngân sách bị cắt ở 26 trường hợp·113,175 tỷ won. Con số này chỉ bằng 4,1% tổng số tiền tái cơ cấu. Nhìn tỷ trọng thì có vẻ nhỏ nhặt. Nhưng câu chuyện sẽ khác nếu nhìn xem 4% đó tập trung vào đâu.

Trong 113,2 tỷ won giải ngân yếu, có 77,6 tỷ won thuộc hiện đại hóa cơ sở chuồng trại
Trong 26 trường hợp bị cắt do giải ngân yếu, các khoản liên quan đến chăn nuôi·gia súc·chuồng trại·thức ăn thô xanh·sản phẩm chăn nuôi là 16 trường hợp·97,894 tỷ won. Có tới 86,5% mức cắt giảm do giải ngân yếu xuất phát từ lĩnh vực chăn nuôi. Thu hẹp hơn nữa, riêng một dự án hiện đại hóa cơ sở chuồng trại đã chiếm 4 trường hợp·77,561 tỷ won(68,5%). Trong 10 won ngân sách biến mất vì giải ngân yếu, có 7 won là tiền từng được bố trí để sửa chuồng trại rồi còn lại.

Đặc biệt, trong khoản vay hiện đại hóa cơ sở chuồng trại, hai hạng mục dự án đã biến mất hoàn toàn. Cải thiện cơ sở chuồng trại 36,8 tỷ won, mở rộng tích hợp, hội tụ ICT trong lĩnh vực chăn nuôi 30 tỷ won đều trở thành 0 won trong dự thảo của chính phủ năm 2027. 66,8 tỷ won đã bốc hơi chỉ trong một năm, và lý do của cả hai trường hợp đều là giải ngân yếu.

Từng mục đều nhức nhối. Chăn nuôi thông minh và lưu thông tại vùng sản xuất, an toàn lao động nông nghiệp. Ngân sách cho những lĩnh vực mà chính phủ gọi là tương lai hoặc an toàn rốt cuộc đã biến mất vì không được sử dụng. Xây dựng trung tâm lưu thông vùng sản xuất trọng điểm cây ăn quả giảm từ 8,7 tỷ won xuống 5,514 tỷ won, hỗ trợ sử dụng chung thiết bị logistics giảm từ 11,068 tỷ won xuống 8,48 tỷ won. Hỗ trợ lắp thiết bị chiếu sáng cho máy nông nghiệp giảm từ 600 triệu won xuống 500 triệu won. Đây là dự án được lập ra nhằm giảm tai nạn lao động nông nghiệp ban đêm.

Cải thiện mùi hôi chăn nuôi có hai nhánh. Từ ngân sách chung bị cắt 3,06 tỷ won, từ khoản vay bị cắt 7,65 tỷ won, tổng cộng giảm 10,71 tỷ won. Mùi hôi là nhóm khiếu nại lớn nhất trong chăn nuôi và là điểm khởi đầu xung đột với cư dân gần chuồng trại. Cũng có những hạng mục không thể xác nhận trên biểu đồ. Chương trình sữa học đường giảm 5,2 tỷ won, từ 35,2 tỷ won xuống 30 tỷ won, giáo dục hồi hương về nông thôn giảm 2,079 tỷ won, từ 6,082 tỷ won xuống 4,003 tỷ won. Lý do vẫn là giải ngân yếu.

Tiền còn lại không phải vì thiếu tiền, mà vì không thể tiêu
Tính chất của dự án cho thấy vì sao không tiêu được. Hiện đại hóa cơ sở chuồng trại, nơi tập trung 2 phần 3 mức cắt giảm do giải ngân yếu, là dự án cho vay. Khoản vay chỉ được ghi nhận là giải ngân thực tế khi lần lượt vượt qua các cửa ải như tài sản bảo đảm và phần tự chi trả, phê duyệt kế hoạch dự án, và đối ứng ngân sách địa phương. Nếu nông hộ muốn sửa một dãy chuồng trại không vượt qua được những cửa ải đó, ngân sách sẽ còn nguyên. Mở rộng tích hợp, hội tụ ICT trong lĩnh vực chăn nuôi còn thêm một điều kiện nữa. Phải có khả năng phán đoán nên đưa loại thiết bị nào, theo quy cách nào thì mới viết được hồ sơ đăng ký.

Khi đưa các dự án này vào diện tái cơ cấu chi tiêu, Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn chỉ ghi trong ô lý do là ‘giải ngân yếu’. Nhưng giải ngân yếu là kết quả, không phải nguyên nhân. Nếu không tìm nguyên nhân mà chỉ thu hồi ngân sách, quá trình chuyển đổi chăn nuôi thông minh sẽ chậm lại không phải vì không có ngân sách, mà vì ngân sách đã bị xóa bỏ. Nếu không tính đến bức tường này ở khâu lập ngân sách, khoản tăng sẽ quay lại thành tiền không dùng hết vào năm sau.

Mạng lưới an toàn thu nhập·quản lý cũng phải được nhìn bằng cùng thước đo. Chi trả trực tiếp công ích dạng cơ bản tăng từ 2 nghìn tỷ 970,3 tỷ won lên 3 nghìn tỷ 61,5 tỷ won, đơn giá chi trả cho ruộng ở khu vực ngoài vùng khuyến nông được nâng lên gần mức ruộng lúa. Lần đầu tiên, ngân sách cũng bố trí 9,1 tỷ won cho chế độ bình ổn giá nông sản, bù toàn bộ hoặc một phần chênh lệch nếu giá bình quân các nông sản chủ lực thấp hơn giá chuẩn, và 7,7 tỷ won cho bán bảo hiểm cây trồng. Việc mở cánh cửa制度 là một bước tiến rõ ràng. Tuy nhiên, nếu chưa xác định mặt hàng nào, với giá chuẩn nào, và chi trả nhanh đến đâu, tỷ lệ giải ngân năm đầu buộc phải thấp. Trong thời đại thiên tai khí hậu đã trở thành hằng số, hai chế độ này là tuyến phòng thủ cuối cùng. Tuyến phòng thủ không được chứng minh bằng việc mở cửa, mà bằng việc vận hành.

Trước 210 robot, cần môi trường để robot vận hành
2027 Dự thảo ngân sách năm đặt trọng tâm vào agtech. Có thêm 20,8 tỷ won mới cho phổ biến tại hiện trường AI vật lý nông nghiệp, bao gồm 15 trung tâm chia sẻ máy nông nghiệp AI để dùng chung máy kéo tự hành và các thiết bị khác, cùng việc cung cấp 210 robot nông nghiệp AI. Định hướng là đúng. Tuy nhiên, ngay từ khoảnh khắc một robot đi vào ruộng, điều cần thiết là môi trường thông minh trong đất nông nghiệp để robot có thể vận hành, phụ tùng sửa chữa, và con người biết sử dụng chúng. Thành bại năm đầu không phụ thuộc vào việc đã cung cấp bao nhiêu chiếc, mà phụ thuộc vào việc những robot đó có thực sự chạy tại hiện trường hay không.

Ở điểm này, cần nhớ lại tiền lệ của việc mở rộng tích hợp, hội tụ ICT trong lĩnh vực chăn nuôi. 2026 Dự án này, từng được bố trí ngân sách chính 53,425 tỷ won năm (chung 23,425 tỷ won, vay 30 tỷ won), đến năm 2027 chỉ còn 14,062 tỷ won với lý do giải ngân yếu. Tỷ lệ cắt giảm là 73,7%. Có thể nói chăn nuôi đã cho thấy trước việc phổ biến ICT theo cách đưa thiết bị vào nông hộ dừng lại như thế nào. Không có gì bảo đảm 210 robot nông nghiệp AI sẽ không đi vào cùng lối mòn đó.

Chỉ tiêu cần chứng minh cũng rõ ràng. Ngân sách dành cho sản xuất ngoài đồng tự động không người và thực chứng giảm lượng phân bón sử dụng rốt cuộc phải được đánh giá bằng việc đã giảm được bao nhiêu hai trụ cột chi phí quản lý của nông hộ là nhân công và giá phân bón. Số lượng đưa vào là thành tích, không phải kết quả. Để công nghệ này không trở thành tài sản riêng của một số trang trại lớn, cũng cần thiết kế để các pháp nhân canh tác chung đang được mở rộng trở thành kênh triển khai.

109 đơn vị sáp nhập, giải thể và thành lập Viện Xúc tiến phúc lợi động vật, định hướng lệch nhau
Cũng có điểm khó hiểu ngay. Ngân sách mới được bố trí gồm 1 tỷ won để chuẩn bị thành lập ‘Viện Xúc tiến phúc lợi động vật’ là cơ quan chuyên trách chính sách phúc lợi động vật, 500 triệu won cho hệ thống kiểm chứng công nghệ đăng ký động vật, và 3,9 tỷ won để xây dựng hệ thống quản lý tích hợp thông tin y tế động vật (tạm gọi) dự kiến dùng cho phát triển sản phẩm bảo hiểm thú cưng và các mục đích khác.

Trong danh sách tái cơ cấu chi tiêu có những con số đi theo hướng ngược lại. ‘Công nghiệp hóa xuất khẩu ra nước ngoài ngành liên quan đến thú cưng’ bị cắt 4,674 tỷ won(66,6%) , từ 7,015 tỷ won xuống 2,341 tỷ won. ‘Cải thiện môi trường cơ sở bảo vệ động vật’ cũng giảm từ 1,152 tỷ won xuống 833 triệu won. Cả hai trường hợp đều có lý do là giải ngân yếu. Trong khi thu hồi ngân sách thú cưng đã bố trí vì không dùng được, lại gắn thêm 5,4 tỷ won cho cơ quan mới và hệ thống mới.

Điều 37 của Luật Tổ chức Chính phủ quy định công việc thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn là nông sản·chăn nuôi, lương thực·đất nông nghiệp·thủy lợi, xúc tiến công nghiệp thực phẩm, phát triển nông thôn và lưu thông nông sản. Hành chính phúc lợi thú cưng nằm ở đâu trong đó, và liệu có cần đến một viện xúc tiến riêng hay không là vấn đề cần xem xét. Hơn nữa, chính phủ đã công bố vào ngày 3 rằng sẽ sáp nhập, giải thể 109 cơ quan công. Đó là lý do tại hiện trường có ý kiến rằng liệu việc một bên giảm cơ quan, bên kia lại lập cơ quan mới có hợp lý trước sau hay không. Cũng có lập luận rằng thay vì Viện Xúc tiến phúc lợi động vật, trước hết phải là Viện Xúc tiến phát triển công nghiệp động vật phụ trách xúc tiến công nghệ, phát triển công nghiệp, và mở rộng xuất khẩu.

Trọng tâm thẩm định của Quốc hội không phải tăng ngân sách mà là thiết kế giải ngân
Giờ quả bóng chuyển sang Quốc hội. Điều này không có nghĩa chính sách thú cưng là không cần thiết, mà có nghĩa trong quá trình thẩm định phải phân định đâu là việc ngân sách Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn phải gánh, đâu là việc có thể giao cho bộ khác. 2027 Chi tiêu tùy nghi năm là 18 nghìn tỷ 28,9 tỷ won, tăng 12,3% , và các dự án mới là 40 dự án·1 nghìn tỷ 755,1 tỷ won, lớn hơn gấp ba lần năm 2026(53 dự án·530,5 tỷ won). Số dự án giảm nhưng số tiền gấp 3,3 lần. Càng là năm tập trung dự án mới, rủi ro không dùng hết trong năm đầu càng lớn. Với từng dự án, cần chất vấn đồng thời mục tiêu tỷ lệ giải ngân, phần tự chi trả·cơ cấu đối ứng, và tuyến chuyển tải đến hiện trường.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn Song Mi-ryung phát biểu tại buổi họp báo công bố dự thảo ngân sách rằng “Trong quá trình thẩm định của Quốc hội, chúng tôi cũng sẽ bảo đảm tối đa ngân sách cần thiết cho nông nghiệp·nông thôn để dẫn tới những thay đổi có thể cảm nhận tại hiện trường”. Cảm nhận tại hiện trường đến từ số tiền giải ngân, không phải số tiền được bố trí. Mức 22 nghìn tỷ won lớn đến đâu sẽ được nói lên sau 1 năm bởi số tiền không dùng hết.