Hanwoo sanoati to‘g‘risidagi qonun ijro farmoni va ijro qoidalari 21-kuni kuchga kirdi… o‘rta korxonalardan yuqorilarning Hanwoo sohasiga kirishi uchun dag‘al yem-xashakni ta’minlash majburiy

Hukumat Hanwoo sanoatining tuzilmasini yaxshilash va fermer xo‘jaliklari boshqaruvi barqarorligi uchun huquqiy asosni to‘liq tayyorladi. Qishloq xo‘jaligi, oziq-ovqat va qishloq ishlari vazirligi uglerod neytralligi munosabati bilan Hanwoo sanoatini transformatsiya qilish va qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risidagi qonun(keyingi o‘rinlarda Hanwoo sanoati qonuni) ijro farmoni va ijro qoidalarini ishlab chiqib, ularni o‘tgan 21-kundan boshlab amalga kiritganini bildirdi. Yem xarajatlari yukidan va mol narxining takroriy ko‘tarilib-pasayishidan boshqaruv beqarorligini boshdan kechirib kelgan Hanwoo fermerlari uchun amaliy qo‘llab-quvvatlash choralarining qonunlashtirilgani katta ahamiyatga ega.

5 yillik kompleks reja tuzish va talab-taklifni tartibga solish tizimini barpo etish
Bu safar kuchga kirayotgan Hanwoo sanoati qonunining mohiyati tizimli va barqaror sanoat asosini yaratishdan iborat. Qishloq xo‘jaligi vazirligi holat o‘rganishlari va statistikaga asoslanib 5 yilda bir marta Hanwoo sanoatini rivojlantirish bo‘yicha kompleks reja ishlab chiqishi va, yillik ijro rejalarini internet bosh sahifasida e’lon qilishi kerak.

Shuningdek, Hanwoo sanoatini rivojlantirish kengashi tuzilib, Hanwoo talab-taklifini tartibga solish, so‘yish·jo‘natishni rag‘batlantirish to‘lovlari, buzoq ishlab chiqarish barqarorligini qo‘llab-quvvatlash dasturi(buzoq ishlab chiqarishni barqarorlashtirish tizimi), boshqaruvni yaxshilash mablag‘larini qo‘llab-quvvatlash dasturi kabi bevosita amaliyotga bog‘liq siyosatlar ko‘rib chiqiladi. Ayniqsa, samaradorligi borasida bahslar bo‘lgan amaldagi buzoq ishlab chiqarishni barqarorlashtirish tizimining ishga tushish mezonlarini amaliy sharoitga mos tarzda belgilab, Hanwoo ishlab chiqarish bazasini barqarorlashtirish ko‘zlanmoqda.

Korxonalar ishtiroki mezonlarini kuchaytirish va fermerlar bilan hamkorlikni majburiy qilish
Korxonalar Hanwoo ishlab chiqarish sohasiga kirishi natijasida mavjud fermer xo‘jaliklariga zarar yetishining oldini olish uchun xavfsizlik mexanizmlari ham kiritildi. Tartibga solish obyekti o‘rta korxonalar(yirik korxonalar, oshkor etilishi lozim bo‘lgan korxonalar guruhiga kiruvchi kompaniyalar va boshqalar) va undan yuqorilardir. Kichik va o‘rta korxonalar asosiy qonuniga ko‘ra, o‘rta korxona — 3 yillik o‘rtacha savdo tushumi 15 milliard~140 milliard von(sohaga qarab farq qiladi)dan oshadigan, biroq 400 milliard~1800 milliard vondan kam yoki teng bo‘lgan korxonadir. Aktivlarning umumiy hajmi 5000 milliard vondan oshsa, savdo tushumidan qat’i nazar kichik va o‘rta korxonalar toifasidan chiqariladi.

Ular Hanwoo ishlab chiqarish sohasida ishtirok etmoqchi bo‘lsa, kam uglerodli dehqonchilik rejasini tuzishi kerak. Hanwoo sanoati qonuni ijro qoidalarining ilovasi(Hanwoo ishlab chiqarish sohasida ishtirok etish mezonlari)bu rejada △metanni kamaytiruvchi qo‘shimcha qo‘shilgan yem berish △boqish yoshi 28 oydan kam yoki teng bo‘lgan Hanwoo mollarining jo‘natish hajmini yillik umumiy jo‘natish hajmining 30% idan yuqori darajada saqlash △an’anaviy kompostlash inshootlariga mexanik aralashtirish·majburiy havo berish uskunalari o‘rnatilgan go‘ngni qayta ishlashni kiritishni belgiladi. Shuningdek, Hanwoo ishlab chiqarish uchun zarur dag‘al yem ekinlarini yetishtirish yerlarini ta’minlash va yozgi·qishki ekinlarni ketma-ket yetishtirishni o‘z ichiga olgan dag‘al yem ekinlari ishlab chiqarish rejasini tuzish kerak.

Bundan tashqari, ijro farmoni tegishli korxona hududiy iqtisodiyotga ta’sir tahlili va mavjud fermer xo‘jaliklari bilan o‘zaro manfaatli hamkorlik rejasini tayyorlashi hamda, tegishli shahar·tuman·okrugda Hanwoo ishlab chiqarish bilan shug‘ullanuvchi dehqonchilik kooperativi yuridik shaxslari, qishloq xo‘jaligi kompaniyasi yuridik shaxslari, mahalliy qishloq xo‘jaligi·chorvachilik kooperativlari kabi ishlab chiqaruvchilar tashkilotlarining fikrini majburiy ravishda yig‘ishni belgiladi.

Hanwoo assotsiatsiyasi “yangi yuz yillik buyuk reja” ni olqishladi…amaliy samaradorlik esa vazifa
Umummilliy Hanwoo assotsiatsiyasi(raisi Min Gyong Chon) 24-kuni e’lon qilgan bayonoti orqali “Hanwoo sanoatining yangi yuz yillik buyuk rejasini ochib beradigan huquqiy·institutsional asos amaliyotda to‘laqonli ishlay boshlagani jihatidan bu mazmunlidir”deya bildirib, “yem narxining oshishi, mol go‘shti import bozori kengayishi, uglerod neytralligi degan davr vazifasi sharoitida qiyinchilik ko‘rib kelgan Hanwoo fermerlari uchun Hanwoo sanoati qonunining kuchga kirishi tirikchilik asoslarini asrash va kelajakka borish yo‘lida mustahkam poydevor bo‘ladi”deya umid bildirdi

Hanwoo sanoati qonuni amaliyotda real natijalarga olib kelishi uchun aniq ijro choralarini tezda tayyorlash zarurligi qayd etilmoqda. Hanwoo assotsiatsiyasi bayonotida “qonun kuchga kirdi degani Hanwoo sanoatining barcha muammolari darhol hal bo‘ladi degani emas”deya “muhimi endi boshlanadi”deb urg‘u bergani ham shu sababdandir.

Hanwoo sohasi buzoq ishlab chiqarishni barqarorlashtirish tizimining ishga tushish mezonlarini real holatga moslashtirish kerakligini baland ovozda aytmoqda. Buzoq ishlab chiqarishni barqarorlashtirish tizimi chorva bozoridagi buzoq o‘rtacha bitim narxi buzoq barqarorlik mezon narxi(6~7 oylik)dan pastlashsa, o‘sha farqni qoplab beradigan tizimdir. U naslchilik xo‘jaliklarida buzoq qayta ishlab chiqarilishi va maqbul boqish ko‘lami saqlanishi, fermer xo‘jaliklari boshqaruvi barqarorligini rag‘batlantirish uchun joriy qilingan. Mezon narx har bosh uchun 185 ming von, qoplama to‘lovi esa urug‘lanishga yaroqli sigirlar soni oralig‘iga qarab har bosh uchun 10 ming~40 ming von miqdorida tabaqalashtirib to‘lanadi. Ishga tushish mezoni — urug‘lanishga yaroqli sigirlar soni 110 ming boshdan kam bo‘lishidir.

Biroq to‘lov shartlari amaliyotdan yiroq bo‘lgani uchun mol narxi keskin tushganda ham ishlamasligi borasidagi cheklovlar muntazam ko‘tarilib kelgan. Hanwoo fermerlari ishga tushish mezonlarini real holatga moslashtirishni so‘rayotganining sababi ham shu. Haqiqatan ham mol narxi keskin pasaygan 2023-yil 1-oyida urg‘ochi buzoqlarning o‘rtacha bitim narxi 195 ming 1000 vongacha tushib ketdi. Mezon narx 185 ming von bilan farq 10 ming 1000 vongina bo‘lgan bo‘lsa-da, qoplama to‘lovi berilmadi. Chunki urug‘lanishga yaroqli sigirlar soni ishga tushish mezoni bo‘lgan 110 ming boshdan ancha yuqori edi.

Nonghyup iqtisodiy holdingining Hanwoo oylik hisobotining 7-oy soniga ko‘ra, bir bosh erkak buzoq narxi 496 ming 1000 von(6-oy holatiga), urg‘ochi buzoq esa 363 ming 4000 vondir. Mezon narx bilan bozor narxi o‘rtasidagi tafovut katta bo‘lgani uchun tizim amalda kuchini yo‘qotgani haqidagi fikrlar bildirilmoqda. Urug‘lanishga yaroqli sigirlar soni 155 ming 5000 bosh(6-oy holatiga)bo‘lib, ishga tushish mezonidan taxminan 1.4 baravar ko‘pdir.

Korxonalar ishtiroki shartlarini tekshirish tizimini qat’iy ishlatish kerak. Bu faqat rasmiy fikr yig‘ish yoki dag‘al yem-xashakni ta’minlash bilan cheklanib qolmasligi uchun mahalliy hokimiyatlar va hududiy qishloq xo‘jaligi·chorvachilik kooperativlari, Umummilliy Hanwoo assotsiatsiyasi kabi ishlab chiqaruvchilar tashkilotlarining real nazorat vakolatlarini kafolatlaydigan mexanizmlar ham bo‘lishi kerakligi haqida da’volar ilgari surilmoqda.

Umummilliy Hanwoo assotsiatsiyasi siyosat bo‘limi rahbari So Yong Sok “Hanwoo sanoati qonuni kuchga kirishi bilan Hanwoo sanoatining barqarorligi uchun ilk qadam tashlandi. Endi hukumat tuzadigan 5 yillik reja va boshqalarga amaliyot talablarini qanchalik real kiritish mumkinligi hal qiluvchi masala”deya bildirib, “fermer xo‘jaliklari boshqaruviga amaliy yordam bo‘lishi uchun hukumat·Milliy assambleya bilan yaqindan maslahatlashamiz”dedi.

U davom etib, “buzoq narxi 400 ming vondan oshgan vaziyatda hozirgi mezon narx real emas. Shuningdek, haqiqatan buzoq tug‘adigan sigirlar bilan bo‘rdoqiga boqish maqsadidagi tug‘magan·tug‘gan sigirlarni aniq ajratish kabi urug‘lanishga yaroqli sigir mezonlarini to‘g‘rilash kerak. Aniq talab-taklifni tushunish oldindan ta’minlangandagina buzoq ishlab chiqarishni barqarorlashtirish tizimi samarali tizim sifatida ishlashi mumkin”deb ta’kidladi.