[Agtech Rising] Meta Farmers bosh direktori Li Gyu Hva: “Keyingi avlod fermeri — robot… butun sikl avtomatlashtirishni yetaklaydi”

Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yig‘ib olish sohasi agrar robotlar kirib borishi oson bo‘lmagan yo‘nalishdir. Buning sababi — har bir fermadagi muhitning turlicha bo‘lishi, ekin turlarining xilma-xilligi, bir xil ekinning o‘zida ham o‘lchamlarning turlicha bo‘lishi, hosil yig‘ish vaqtini aniqlash qiyinligi kabi omillar ko‘pligidir. Robot hosil yig‘ish jarayonida ekinlarga zarar yetkazsa, bu fermer xo‘jaligi daromadiga salbiy ta’sir qilishi mumkinligi bois nozik ishni bajara oladigan robot ishlab chiqish zarur.

Ana shu sohaga kirib kelgan startap bor. Mamlakat ichida ekin hosilini yig‘uvchi robotlar sohasida yetakchilik qilayotgan Meta Farmers (bosh direktor Li Gyu Hva) aynan shunday kompaniyadir. Meta Farmers — Seul milliy universiteti mashinasozlik muhandisligi yo‘nalishida robototexnika va AI ko‘rish texnologiyasiga ixtisoslashgan 4 nafar yosh 2022-yilda birlashib asos solgan kompaniya. Bosh direktor Li Gyu Hva bilan uchrashib, hosil yig‘uvchi robotlarni ishlab chiqish holati va boshqa masalalar haqida suhbatlashdik.

Keyingi avlod fermerlari — robotlar… kadrlar tanqisligini hal qilish uchun fermaga yo‘l olgan muhandislar
Bosh direktor Li Gyu Hva ko‘plab ilg‘or texnologiyalar orasida “qishloq xo‘jaligi roboti”ga e’tibor qaratganining sababi aniq edi. Bu eng dolzarb ijtimoiy zaruratga ega soha ekaniga ishonchi sabab.

Bosh direktor Li Gyu Hva “bolaligimda yangiliklarda ko‘rgan qishloqdagi ishchi kuchi tanqisligi texnologiya nihoyatda rivojlangan hozirgi kunda ham hanuz eng jiddiy ijtimoiy muammo bo‘lib qolmoqda”, deya “fermer aholining o‘rtacha yoshi allaqachon kritik nuqtadan o‘tib ketgan, xorijlik ishchilar ham turli sabablarga ko‘ra qishloq xo‘jaligi maydonlaridan qochmoqda. Oziq-ovqat xavfsizligi bilan bevosita bog‘liq oziq-ovqat sanoati qulab tushishi mumkin degan inqiroz hissi fonida bu muammoni bizning texnologiyamiz bilan albatta hal qila olishimizga ishonch bor edi”, deb ta’kidladi.

'Meta Farmers' nomida bu yosh muhandislarning intilishi to‘liq mujassam. Farmers so‘ziga oshib o‘tish ma’nosini anglatuvchi Meta (Meta, Beyond) qo‘shilib, inson va robot birgalikda yuritadigan yangi qishloq xo‘jaligini ko‘zlash ma’nosi berilgan. Shuningdek, u 'keyingi avlod fermeri robot bo‘ladi' degan paradigma o‘zgarishini ramziy ifodalaydi. Robot mashaqqatli va og‘ir hosil yig‘ish ishini bajarib turgan paytda, inson ekin yetishtirish bo‘yicha qarorlar qabul qilish, brending, savdo kanallarini ochish kabi yanada qiymatli ishlarga e’tibor qaratishiga yordam berish — ular ta’riflaydigan asosiy qadriyatdir.

'Tanib olish darajasi 99%' xususiy gripper va universal SW bilan boshqa kompaniyalar robotlaridan farqlanadi
Meta Farmersning asosiy quroli — avtonom harakatlanishga asoslangan qulupnay va bodring hosilini yig‘uvchi robot. Robotga o‘rnatilgan AI ko‘rish kamerasi ekinlarni skanerlab, mevaning pishganlik darajasini aniqlaydi va to‘siqlardan qochib hosil yig‘ishni amalga oshiradi.

Meta Farmers ma’lumotiga ko‘ra, hozir ishlab chiqilgan robot mavjud qo‘lda boshqariladigan hosil yig‘uvchi robotlar yoki raqobatchilar robotlariga nisbatan yuqori universallik va aniqlikka ega, deb baholanmoqda. Faqat bitta ekin va bitta vazifani bajaradigan mavjud robotlardan farqli ravishda Meta Farmers bir necha ekin va turli ishlarga moslashuvchan qo‘llash mumkin bo‘lgan universal dasturiy ta’minotni o‘zi yaratdi.

Ayniqsa asosiy apparat qismi bo‘lgan 'robot qo‘li'(gripper)ni o‘zlari ishlab chiqqani e’tiborga molik. Barg va mevalar zich joylashgan qulupnay issiqxonasida tor joylarga kirib boradigan aniq gripper zarur bo‘ladi, bodringda esa poyalar orasidagi bo‘shliqda bir qo‘l bilan ushlab, bir qo‘l bilan kesadigan insonning 'ikki qo‘l ishi'ni robotning bitta qo‘li bilan amalga oshirish kerak.

Hozirgi dala sinovi ma’lumotlariga ko‘ra, ekinni tanib olish darajasi va aniqlash aniqligi 99%ga yetadi. Amaldagi hosil yig‘ish muvaffaqiyat darajasi 80% atrofida. Meta Farmers tomoni yig‘ilmay qolgan hosilning katta qismi barg ortida to‘liq berkinib qolgan yoki robot qo‘li jismonan yetib bora olmaydigan cheklangan hududlar (20%) ekanini tushuntirdi.

Bosh direktor Li Gyu Hva “bodring yig‘ishda tajribali ishchi ekinning 5%ini, tajribasiz ishchi esa taxminan 20%ini o‘tkazib yuboradi, hozir bizning robotimiz tajribasiz ishchini to‘liq almashtira oladigan darajaga yetdi”, deya “bir xil vaqt mezonida bizning robotimiz 1~1,5 kishilik ishni bemalol bajarmoqda”, deb tushuntirdi. Hozir Meta Farmers Chungbuk Jincheondagi bodring fermasiga (iCOOP) 2 ta hosil yig‘uvchi robot yetkazib berdi.

Shuningdek, Chungnam Seosanda (SP Agri) taxminan 1万 7851㎡(5400 pyong) maydondagi aqlli issiqxonada qulupnay hosilini yig‘uvchi robot bo‘yicha sinov ishlari olib borilmoqda. Meta Farmers odamlar kunduzi boshqa ishlarni bajaradigan vaqt va tong sahar vaqtida robotlarni jalb qilib, hosil yig‘ish->saralash->yetkazib berishgacha davom etadigan samarali fermer xo‘jaligi ish jarayonini yaratmoqda.

Fermer xo‘jaligi iqtisodiy samaradorligi tahlili... yillik ish haqi xarajatlari hisobga olinsa ”2,5 yil ichida investitsiya qaytishi kutilmoqda”
Qanchalik ilg‘or robot bo‘lmasin, ‘iqtisodiy samaradorlik’ bo‘lmasa, u foydasizdir. O‘n millionlab von sarflash kerak bo‘lgani uchun iqtisodiy samaradorlikni yanada sinchiklab baholash zarur. Shu bois Meta Farmers robotini joriy etish orqali mavjud ish haqi xarajatlarini almashtirish qiymati hisoblab chiqildi.

Bosh direktor Li Gyu Hva izohiga ko‘ra, xorijlik bir ishchi uchun mehnat haqi yiliga 30 mln von (yashash va ovqatlanish bilan)~40 mln von (yashash va ovqatlanishsiz)ni tashkil etadi. Hosil yig‘uvchi robot narxi (taxminan 70 mln von), 24 soat ishlashi mumkinligi, robotdan foydalanish muddati 5 yil ekani kabi omillar hisobga olinsa, 2~2,5 yil ichida investitsiyani qaytarish mumkinligi tahlil qilindi.

Bosh direktor Li Gyu Hva “oshib borayotgan ish haqi xarajatlari va kadrlar tanqisligini hisobga olsak, bu yetarlicha investitsiya qiymatiga ega deb o‘ylayman", deya “agar davlat subsidiyasini olish mumkin bo‘lsa, qaytarish muddati bir yil atrofida qisqaradi”, dedi.

Haqiqatan ham Milliy ma’lumotlar agentligining sholi (guruch) ishlab chiqarish xarajatlari tadqiqoti natijalariga ko‘ra, 2010-yilda 100 ming 335 von (10a 기준) bo‘lgan mehnat xarajati 2025-yilda 204 ming 769 vonga yetib, ikki baravardan ko‘proq oshgan. Bir bosh hanwoo qoramoli (bo‘rdoqi qoramol tirik vazni 600㎏ mezonida) uchun sarflanadigan yollanma mehnat xarajati ham 2010-yildagi 19 ming vondan 2025-yilda 41 ming vonga ko‘tarildi. Shu tariqa fermer xo‘jaligi boshqaruv xarajatlarida ish haqi ulushi ortib borayotgan ekan, qishloqda robot joriy etish orqali xarajatlarni qisqartirishga urinish fermer xo‘jaliklarining o‘zini o‘zi ta’minlash salohiyatini ta’minlashning amaliy muqobili sifatida ko‘rilmoqda.

Bundan tashqari, Meta Farmers boshlang‘ich xarajatlardan qiynaladigan fermer xo‘jaliklari uchun obuna turidagi (RaaS) modelni taklif qildi. Fermer xo‘jaliklari robotni bir necha oy davomida obuna shaklida joriy etib, real mahsuldorlik oshishi va ish haqi xarajatlari kamayishi ta’sirini his qilganidan so‘ng, xarid bo‘yicha oqilona qaror qabul qila olishi uchun kirish to‘sig‘i pasaytirildi.

Biroq, aqlli issiqxona bo‘lmagan mavjud ochiq dala xo‘jaliklari yoki infratuzilmasi eskirgan oddiy plyonkali issiqxonalarda, robotning avtonom harakat yo‘lagini ta’minlash qiyin bo‘lgani uchun hozircha joriy etishda cheklovlar bor. Li direktor "robotning ishlash ko‘rsatkichlarini 100% namoyon etishi uchun fermer xo‘jaligida standartlashtirilgan yetishtirish muhiti yaratilishi avval amalga oshirilishi kerak”, deya "boshlang‘ich kirish to‘sig‘ini pasaytirish yo‘llarini o‘ylab ko‘ryapmiz”, deb tushuntirdi.
 

Meta Farmers texnologiyasi hosil yig‘ishdan oshib, ko‘chat ekish, qadoqlash kabi butun sikl avtomatlashtirish sari bormoqda. Davlat loyihasi (Ko‘p vazirlikli paket turidagi innovatsion texnologiyalarni rivojlantirish loyihasi) orqali kelgusi yilgacha barg yulish (defoliatsiya) va meva siyraklashtirish texnologiyalarini ishlab chiqishni yakunlash rejalashtirilgan. Fermer xo‘jaliklarida eng ko‘p qo‘l mehnatini talab qiladigan barg yulish ishlari avtomatlashtirilsa, ekinlarni boshqarish samaradorligi maksimal darajaga chiqishi kutilmoqda.

Bosh direktor Li Gyu Hva “yiliga 600 trillion von deb baholanadigan global qishloq xo‘jaligi mehnat bozori — har bir mamlakatda ekinlar turlicha bo‘lgan va avtomatlashtirilmagan, o‘zlashtirilmagan hududlar nihoyatda ko‘p bo‘lgan bozor”, deya “hozir Gyeongbuk Sangjudagi Smart Farm Innovatsiya vodiysi ichidagi issiqxonada bodring va pomidor bo‘yicha sinovlarni davom ettiryapmiz, smartfon orqali boshqarish mumkin bo‘lgan foydalanuvchi ilovasini ishlab chiqmoqdamiz”, deb tushuntirdi. U davom etib, “olma jumladan mevali daraxtlar bozorini nishonga olib, gumanoid turdagi ikki qo‘lli robotdan foydalangan holda hosil yig‘ish va meva siyraklashtirish texnologiyalarigacha kengaytiramiz hamda boshqa mevali daraxtlarga ham tatbiq etib, butun dunyo sabzavot-meva va mevali daraxtlar bozorida avtomatlashtirish innovatsiyasiga yetakchilik qilamiz”, deb ta’kidladi.