[Hafta qishloq xo‘jaligi texnikasi] 1 soniyada 4000 ta begona o‘tni bir zumda yo‘q qiladi… ‘piksel darajasidagi AI o‘t yo‘qotish roboti’ paydo bo‘ldi

Ochiq dala sharoitida begona o‘tlarni yo‘qotish ishining qiyinchiliklarini hal qiladigan intellektual AI o‘t yo‘qotish roboti paydo bo‘ldi. Jeonbuk Milliy universiteti Intellektual robototexnika tadqiqot instituti professori Kim Hyeong-seok jamoasi mavjud global texnologiyalar cheklovlaridan o‘tib, Koreya fermer xo‘jaliklari muhitiga moslashtirilgan aniq o‘t yo‘qotish roboti prototipini ishlab chiqdi va demo namoyishini yakunladi.

Hozirgacha dron orqali purkash va avtonom harakat tijoratlashtirilgan edi, biroq ekinlar bilan begona o‘tlarni real vaqt rejimida ajrata oladigan o‘t yo‘qotish texnologiyasi hali o‘zlashtirilmagan soha bo‘lib qolayotgan edi. Tadqiqot guruhi elektronika muhandisligini sun’iy intellekt va robototexnika texnologiyalari bilan uyg‘unlashtirib, inson ko‘rish qobiliyati cheklovlarini yengib o‘tadigan yechimni topdi.

64 bitli GPU va inkjet tamoyili uyg‘unligi… ish muhiti va shakllar o‘zgarsa ham begona o‘tlarni aniqlaydi
Ushbu yechim ekinlar ekilgandan keyin darhol boshlab 37 kungacha o‘sib, shakli o‘zgarsa ham begona o‘tlarni aniqlaydi. Shuningdek, yozgi yomg‘ir mavsumidagi kuchli quyosh nuri hosil qiladigan qop-qora soyalar ichida ham begona o‘tlarni aniq ajratadi, kechasi esa projektorni yoqib, tunu kun ishlashi mumkin. Bundan tashqari, u begona o‘tlarni 3 turga (o‘t shakliga) ajratib, har biriga mos maxsus gerbitsidni tanlab tavsiya qila oladigan aniqlikka ega. Yana, quyosh nuri miqdori o‘zgarganda yoki quyosh botayotgan paytda kabi atrof-muhit o‘zgarsa ham aniq aniqlay oladi.

Professor Kim Hyeong-seok shunday dedi: “Inson miyasi bitta piksel uchun taxminan 32 bosqichli (5–6 bit) farqlash qobiliyatiga ega, ammo atigi 10 bit bo‘lsa ham deyarli cheksiz sonlarni ifodalash mumkin. Bundan tashqari, AI tizimi HBM xotirasi va eng so‘nggi 64 bitli GPU hisoblash quvvati tufayli deyarli xatosiz ishlaydi hamda hududlarni piksel darajasida aniq hisoblab, aniqlaydi”. U yana qo‘shimcha qildi: “Tajriba natijalari odamga qaraganda begona o‘tlarni ajratish qobiliyati ustun ekanini ko‘rsatdi”.

Xorijdagi global kompaniyalarning ‘sochilmasdan purkash’ usulida shamol kuchli bo‘lgan ochiq dalalarda preparat uchib ketib, asosiy ekinga ham zarar yetkazib, uni nobud qilishi mumkin bo‘lgan fitotoksiklik muammosi bor edi. Muqobil sifatida taklif qilingan global ‘lazerli o‘t yo‘qotgich’ aniq va ekologik toza, biroq qurilma narxi 2 milliard vonnaga yetadi. Bundan tashqari, harakatlanuvchi qismi robot qo‘li bo‘lgani uchun tezlikda cheklov mavjud. Amalda begona o‘tlarni yo‘qotish tezligi soniyasiga atigi 27,8 tani tashkil etadi, shu sababli begona o‘tlar qalin o‘sgan joylarda qo‘llash qiyin.

Shunga javoban tadqiqot guruhi ‘inkjet printer tamoyili’ni qat’iy joriy etdi. Robot harakatlanayotgan paytda AI preparatning tushish nuqtasini hisoblab, uni faqat begona o‘t markaziga aniq purkaydi. Bundan tashqari, 8 mm oraliqda joylashtirilgan 150 ta nozul orqali soniyasiga naq 4000 ta begona o‘tni yo‘q qiladi. Bu odam yurish tezligida mukammal o‘t yo‘qotish mumkin bo‘lgan darajadir. Hozirda u dala soyasiga qo‘llash uchun sinovdan o‘tkazilmoqda va kelgusida mevali daraxtlar hamda boshqa ekinlarga ham qo‘llash doirasini kengaytirish rejalashtirilgan.

6 ta o‘t o‘rish moslamasi ishini bajaradigan o‘t yo‘qotish roboti
Tadqiqot guruhining o‘t yo‘qotish roboti inson nazoratisiz ham ishlay oladi, uning o‘t yo‘qotish tezligi soatiga 0.09h (taxminan 272 pxyon) bo‘lib, 8 soat davomida 0.72h (2178 pxyon) maydonni o‘tdan tozalashi mumkin. Bir kishi o‘t o‘rish moslamasi bilan ishlaganda qamrab oladigan maydon bilan solishtirganda, robot soatiga 2,5–3 baravar, kuniga esa (8 soat asosida) 4–6 baravar ko‘proq ish bajara oladi. Shuningdek, yaqinda robot platformasi nozullaridan gerbitsid purkash o‘rniga o‘t o‘rish moslamasi o‘rnatilgan ekologik toza o‘t yo‘qotgich ham tayyorlanmoqda.

Biroq texnik muvaffaqiyatga qaramay, tijoratlashtirishgacha hali vazifalar qolmoqda.
Professor Kim Hyeong-seok: “Fermerlar qo‘pol ishlatadigan muhitga bardosh bera oladigan ‘mexanik chidamlilik’ hali takomillashtirilishi kerak bo‘lgan bosqichda”, dedi. U davom etib: “Tijoratlashtirish uchun bu texnologiya korxonalar bilan bog‘lanishi kerak”, deya qo‘shimcha qildi: “Hukumat innovatsion texnologiyalarga ega universitet tadqiqot institutlari va startaplar bilan birgalikda tijoratlashtirishni ilgari suradigan ochiq innovatsiya orqali sanoat tuzilmasini yaxshilash jarayoni zarur”.