[Haftaning qishloq xo‘jaligi texnikasi] O‘g‘itni 25% gacha tejaydi va ammiakni ushlaydi… Koreyadagi yagona “traktor plugi”

O‘g‘itni tuproq ichiga chuqur ko‘mish — “chuqur o‘g‘itlash” — azotli o‘g‘itlarning yo‘qolishini oldini olish, uglerodni kamaytirish, o‘g‘itdan foydalanish samaradorligini oshirish va ekinlar hosildorligini yaxshilashda samarali usul sifatida qaralib kelgan. Biroq yerga chuqur ishlov berish bilan bir vaqtda o‘g‘itni kiritishga qodir mos qishloq xo‘jaligi texnikasi bo‘lmagani sababli, uni amaliyotda keng joriy etishda ma’lum qiyinchiliklar bor edi. Ana shu eski muammoni hal qilgan maxsus mashina nihoyat yangi texnologiya sifatida e’tirof etildi.

Qishloqni rivojlantirish boshqarmasi (rahbari Li Seung-don) 7-avgust kuni chuqur o‘g‘itlash qurilmasi bo‘lgan “qishloq xo‘jaligi traktor plugi”ni yangi texnologiyali qishloq xo‘jaligi mashinasi sifatida belgilab, bu haqda e’lon qilganini ma’lum qildi. Ushbu mashina traktor yer haydash ishlarini bajarayotgan paytda o‘g‘itni tuproq ichiga 25–30 sm chuqurlikda bevosita kiritadigan past uglerodli innovatsion qishloq xo‘jaligi texnikasidir. Yangi texnologiyali qishloq xo‘jaligi mashinalari bo‘yicha yakuniy kompleks ekspertizada u “mamlakat ichida ham, xorijda ham umuman o‘xshash mahsulotlar yo‘q, o‘g‘itni tejash mexanizmi kabi asosiy texnologiyalarning texnik va iqtisodiy qiymati juda yuqori” degan bahoni olib, o‘ziga xosligi rasmiy ravishda isbotlandi.

Piyoz hosili 52%, sarimsoq 24% oshdi… azotli o‘g‘it ham 25% gacha tejaladi
Chuqur o‘g‘itlashning samarasi allaqachon tasdiqlangan. Qishloqni rivojlantirish boshqarmasi huzuridagi Milliy qishloq xo‘jaligi fanlari instituti 25-mart kuni Janubiy Jeolla provinsiyasining Muan shahrida o‘tkazgan “Sarimsoq va piyozda chuqur o‘g‘itlash tajriba loyihasi bo‘yicha taqdimot”da chuqur o‘g‘itlash texnologiyasi qo‘llanganda piyoz ishlab chiqarishi 52%, sarimsoq esa 24% oshgani qayd etildi. Bundan tashqari, bir marta qo‘shimcha oziqlantirishni kamaytirish mumkin bo‘lgan darajada azotli o‘g‘it sarfi ham 22–25% qisqardi.

Shuningdek, guruch yetishtirishning asosiy hududi bo‘lgan Shimoliy Jeolla provinsiyasi Gimje shahridagi 3,2 gektar sholizorda tuproqning 25–30 sm chuqurligiga asosiy o‘g‘it berilgan chuqur o‘g‘itlash sholizori bilan yonlama o‘g‘itlash qilingan sholizor suvi konsentratsiyasi taqqoslanganda, chuqur o‘g‘itlangan sholizor suvidagi umumiy azot (suvda mavjud azotning umumiy miqdori) va umumiy fosfor nazorat guruhiga nisbatan mos ravishda 29% va 44% kamaygani aniqlandi.
 

Yerni qazib, o‘g‘itni bir vaqtda kiritadi… ammiakni to‘sadi va mehnat sarfini 50% gacha kamaytiradi
Biroq yerni chuqur qazish ishlari va o‘g‘it sepishni alohida bajarish kerak bo‘lgani uchun ishchi kuchi yetishmasligiga duch kelgan xo‘jaliklar an’anaviy dehqonchilik usullarini tanlashga majbur edi. Chuqur o‘g‘itlashning keng tarqalmagan sababi ham shu edi. Ammo Qishloqni rivojlantirish boshqarmasi ikki ishni bir vaqtda bajaradigan texnologiyani ishlab chiqib, uni yangi texnologiya sifatida belgilagani sababli, chuqur o‘g‘itlashning tarqalishi tezlashishi kutilmoqda.

Texnologiya ishlab chiqilishiga rahbarlik qilgan Qishloqni rivojlantirish boshqarmasi Milliy qishloq xo‘jaligi fanlari instituti Iqlim o‘zgarishiga javob bo‘limi tadqiqotchisi Hong Seong-chang shunday dedi: “Hozirgacha yerni qazish bilan bir vaqtda o‘g‘it berishning mos vositasi yo‘q edi”, deya tushuntirdi u. “Mayda changga qarshi choralar uchun ammiakni kamaytirish bo‘yicha tadqiqotlar jarayonida o‘g‘itni yer ostiga joylashtirilsa, ammiak yo‘qoladi degan javobni topdik”. U davom etib: “Bu texnologiya azot tarkibiy qismlarining atmosfera bilan aloqa qilishini oldini oladi, sholizorlarda ammiak gazi hosil bo‘lishini nol darajagacha, dalalarda esa 70% dan ortiq bloklaydi”, dedi va “oziqa moddalari davomiyligi oshgani sababli guruch va sholizor soya loviyasi kabi ekinlar hosildorligi ko‘payadi, qo‘shimcha o‘g‘itlash soni kamayadi va mehnat sarfi 30–50% qisqaradi”, deb qo‘shimcha qildi.
 

Hukumat qo‘llab-quvvatlashi imtiyozlari bilan mamlakat bo‘ylab joriy etish jadallashadi… texnologiya 5 kompaniyaga o‘tkazildi
Qishloq xo‘jaligi traktor plugi traktorga ulab ishlatiladi, notekis ekin maydonlarida ham bir xil chuqurlikni saqlab turishi uchun balandligi va o‘g‘it kiritish miqdori sozlanadi. Yangi texnologiya sifatida belgilanganligi sababli, “Qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashni rag‘batlantirish to‘g‘risidagi qonun”ga muvofiq davlat qo‘llab-quvvatlash loyihalarida ustuvor yordam va davlat muassasalari tomonidan ustuvor xarid kabi imtiyozlar asosida u butun mamlakatdagi fermer xo‘jaliklariga tez tarqalishi kutilmoqda.

Tadqiqotchi Hong Seong-chang: “Traktorga faqat o‘g‘it kiritish qurilmasini o‘rnatish kifoya bo‘lgani uchun fermerlarga tushadigan yuk ham katta emas”, dedi va “ushbu texnologiya hamda qishloq xo‘jaligi texnikasini keng tarqatish uchun texnologiyani 5 ta kompaniyaga topshirdik”, deb qo‘shimcha qildi.