[Phỏng vấn] CEO ShareGreen Seo Yoon-kyung đặt mục tiêu xuất khẩu sang 5 nước châu Á vào năm 2028 với ‘SG10’

Năm 2006, khi đang trồng sansevieria trong nhà kính nilon chỉ hơn 260㎡ (80 pyeong), Seo Yoon-kyung phải vào cấp cứu sau khi phun thuốc để diệt rệp sáp. Chẩn đoán là ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật cấp tính. Vì chậu cây bán sỉ không được có côn trùng, bà đã phun loại thuốc mua từ cửa hàng thuốc nông nghiệp trong khi chỉ đeo găng cao su và mặc quần short. Bà nói: “Lúc đó cửa hàng chỉ đưa thuốc và dinh dưỡng, bảo pha loãng bao nhiêu lần. Họ không nói gì về an toàn. Thuốc trị rệp sáp rất độc, nhưng tôi hoàn toàn không biết dung môi trong đó nguy hiểm thế nào và suýt nữa nó đã vào phổi.”

Hai mươi năm sau, bà là CEO Công ty nông nghiệp ShareGreen, chuyên sản xuất chế phẩm quản lý sâu bệnh thân thiện môi trường có nguồn gốc thực vật. Tai nạn ngày ấy khi giúp cửa hàng hoa của mẹ đã dẫn bà tới việc học về vi sinh vật và sâu hại, rồi thành lập doanh nghiệp.
 

Từ tai nạn thuốc ở cửa hàng hoa đến tiến sĩ sâu hại và khởi nghiệp

Bà Seo nhớ lại: “Khi khách đến cửa hàng hoa, câu hỏi nhiều nhất là ‘Cây này bị sao vậy?’, nhìn kỹ thì phần lớn là sâu bệnh. Hỏi cửa hàng thuốc thì câu trả lời chỉ là phun thuốc, và khi đó cũng chưa có thuốc thân thiện môi trường.” Sau tai nạn, quyết tâm học bài bản về sâu bệnh, bà lấy bằng thạc sĩ về vi sinh vật vùng rễ tại Khoa Làm vườn Môi trường, Trường Sau đại học Khoa học và Công nghệ, Đại học Seoul, và bằng tiến sĩ về sâu hại nông nghiệp tại Khoa Làm vườn, Đại học Quốc gia Kongju. Nói cách khác, bậc thạc sĩ bà nghiên cứu vi sinh vật, còn tiến sĩ là phòng trừ sâu hại.

Đối tượng bà đào sâu trong chương trình tiến sĩ là nhện trắng. Cơ thể chỉ khoảng 0,2 mm nên khó thấy bằng mắt thường và phải quan sát bằng kính hiển vi. Bà Seo nói: “Trong nước chỉ có hai bài báo liên quan, và tôi đã nghiên cứu cả biện pháp phòng trừ. Tôi cũng hỗ trợ nhiều khi viện kỹ thuật nông nghiệp nghiên cứu loài này.”

Vấn đề lớn nhất bà cảm nhận trong nghiên cứu là tính kháng thuốc. Do dùng lặp lại cùng một loại thuốc, sâu hại hình thành kháng tính, khiến nông dân phải phun thường xuyên hơn hoặc tìm thuốc khác. Bà Seo giải thích: “Khi nghiên cứu kỹ thuật phòng trừ cùng các nhà nghiên cứu của viện công nghệ nông nghiệp và kiểm chứng hiệu quả thực tế, tôi tin rằng nếu kết quả không dừng trong phòng thí nghiệm mà trở thành sản phẩm, nó có thể giúp ích thực chất cho nhiều nông hộ. Ý nghĩ tạo ra công nghệ được dùng thật sự ngoài đồng, chứ không kết thúc bằng một bài báo, đã dẫn tới khởi nghiệp.”

ShareGreen thành lập ngày 18/3/2022 và cùng năm bắt đầu nghiên cứu chung với Viện Nghiên cứu và Khuyến nông Chungcheongnam-do. Theo công ty, doanh thu năm 2026 đã vượt hơn ba lần năm đầu thành lập. Sản xuất được thực hiện trực tiếp bằng quy trình riêng.
 

Tự sản xuất ‘chất bổ trợ’ từng phải nhập khẩu

Điểm cốt lõi ShareGreen nhấn mạnh không phải hoạt chất mà là “chất bổ trợ”. Công ty tự phát triển và sản xuất từ vật liệu có nguồn gốc thực vật cả chất tăng hiệu lực nâng hiệu quả phòng trừ và chất nhũ hóa giúp thành phần hòa đều trong nước. Bà Seo nói: “Các công ty khác mua chất bổ trợ, còn chúng tôi tự làm và dùng chất tăng hiệu lực tự nhiên từ thực vật. Vì loại côn trùng bị diệt thay đổi tùy vai trò của chất bổ trợ, phát triển chất bổ trợ phù hợp từng sâu hại rất quan trọng, nhưng Hàn Quốc còn yếu ở lĩnh vực này.”
Sáng chế “thành phần thuốc trừ sâu hại nông nghiệp”, nền tảng của công nghệ này, đã nhận Grand Prix tại Triển lãm Phát minh Phụ nữ Thế giới Hàn Quốc lần thứ 18 năm 2025, giải chỉ trao cho 1 trong 445 tác phẩm từ 16 nước. Công ty cho rằng lý do được trao giải là tự chủ được chất tăng hiệu lực từ cây bản địa Hàn Quốc, vốn trước đây phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu.

Tuy nhiên, bà Seo nói sản phẩm không hoàn thiện chỉ nhờ chữ “tự nhiên”. Bà giải thích: “Dùng chất nhũ hóa nguồn gốc thực vật không có nghĩa mặc nhiên ít gây hại cây hay bảo quản tốt; kết quả thay đổi theo loại và nồng độ nguyên liệu, tỷ lệ phối trộn, cây trồng và môi trường sử dụng. Vật liệu tự nhiên nếu bảo quản lâu có thể tách lớp, lắng cặn hoặc đổi độ nhớt, nên chỉ trộn đơn giản thì chưa thành sản phẩm.”
 

Từ SG1 nền rotenone đến SG10

Sản phẩm dựa trên rotenone thu từ rễ Derris. Rotenone là thành phần ức chế hô hấp tế bào của sâu hại. Công ty giải thích rằng tác dụng xua đuổi, ức chế đẻ trứng, phủ biểu bì sâu hại và tăng hiệu lực cùng hoạt động nên hiệu quả kéo dài. Được làm từ chiết xuất thực vật như tinh dầu, có mùi thảo mộc nên có thể dùng không khó chịu ở cả trang trại thông minh lẫn gia đình, theo công ty. Tuy nhiên rotenone độc mạnh với cá nên cần thận trọng khi phun gần sông suối hoặc trại cá.

Sản phẩm đầu tiên SG1 được công bố tháng 1/2023 là vật tư nông nghiệp hữu cơ dùng quản lý sâu hại (công bố-2-5-297). Đối tượng phòng trừ là rệp muội và mọt vòi voi. SG10 phát triển sau đó được công bố là vật tư nông nghiệp hữu cơ dùng quản lý bệnh và sâu hại (công bố-2-6-128).

Công ty nêu đối tượng phòng trừ của SG10 gồm 7 loài sâu hại và bệnh phấn trắng. Theo Choi Yong-seok, nghiên cứu viên nông nghiệp của Viện Nghiên cứu và Khuyến nông Chungcheongnam-do, người tham gia nghiên cứu chung dòng SG, nhóm bệnh học thực vật của viện đã thử chất nền SG1 dùng trong SG10 trên bệnh phấn trắng lá dưa lưới năm 2022 và hiệu quả phòng trừ đạt 71%. Công ty cho biết sự bất tiện phải phun riêng thuốc trừ sâu và thuốc trừ nấm có thể giảm xuống còn một lần phun. 

Bà Seo nhấn mạnh: “Mấu chốt mở rộng đối tượng phòng trừ không phải tăng nồng độ một thành phần, mà là điều chỉnh đồng thời tương tác giữa nguyên liệu, nồng độ phù hợp, nhũ hóa-phân tán, an toàn cây trồng và ổn định bảo quản. Từ SG1 đến SG10 không phải quá trình làm thuốc mạnh hơn, mà là quá trình tinh chỉnh công nghệ phối hợp và tạo dạng.”

Bà cũng trực tiếp lo kiểm chứng thực địa. Lấy nông trại cà chua ở huyện Yesan, Chungnam và nông trại dưa chuột ở thành phố Asan làm nơi thử nghiệm, mỗi khi tạo thuốc mới công ty theo dõi liên tục 3 năm để kiểm tra các vấn đề như hại cây và bổ sung sản phẩm. Công ty cho biết chỉ chọn nguyên liệu không để lại dư lượng. Bà Seo nói: “Nếu nông hộ dùng sản phẩm của chúng tôi mà phát hiện dư lượng, chứng nhận có thể bị hủy, nên chúng tôi lấy mẫu ngoài đồng về kiểm tra toàn bộ.” Bà cũng vận hành trang trại không thuốc hóa học và đào tạo nông dân đều đặn.

Các dự án R&D vẫn tiếp tục. Năm 2025 công ty được chọn tham gia dự án của Cục Phát triển Nông thôn về phát triển vật tư nông nghiệp hữu cơ cho sâu đục lá cà chua và đang phát triển; năm 2026 công ty phát triển theo dự án chính phủ một chế phẩm thân thiện môi trường phòng trừ đồng thời 4 loại sâu bệnh gồm bọ trĩ, nhện, phấn trắng và sương mai.

Thị trường Đông Nam Á được tìm thấy từ vấn đề dư lượng trên sầu riêng

Ở nước ngoài, công ty trước hết nhắm Indonesia và Việt Nam. Cơ duyên khiến bà Seo hướng sang Đông Nam Á là sầu riêng. Bà nói: “Vấn đề dư lượng thuốc trên trái cây nhiệt đới quá nghiêm trọng. Đó là lý do tôi đi lại giữa Indonesia và Việt Nam.”

Tại Indonesia, ShareGreen xác nhận hiệu quả qua thử nghiệm phòng thí nghiệm do Đại học Nông nghiệp Bogor (IPB) thực hiện. Trong thử nghiệm tháng 10-12/2024, SG10 pha loãng 1.000 lần (0,1%) được xử lý một lần trên ấu trùng bọ phấn thuốc lá, tỷ lệ chết hiệu chỉnh tăng lên 60,1% sau 24 giờ, 87,8% sau 48 giờ và 91,1% sau 72 giờ. Trong thử nghiệm SG1 cùng báo cáo, dung dịch pha 500 lần (0,2%) cho tỷ lệ chết hiệu chỉnh của rệp bông đạt 100% sau 48 giờ xử lý.

Bà Seo nói: “Bọ phấn thuốc lá là loài sâu hại thật sự rất khó diệt, vậy mà ra con số như thế.” Tuy nhiên bà bổ sung: “Nhà kính khác nhau về nhiệt độ, độ ẩm, mật độ sâu, giai đoạn sinh trưởng và cách phun, nên không thể giống hệt kết quả phòng thí nghiệm. Chúng tôi tiếp tục chứng minh hiệu quả có tái lập trong điều kiện canh tác thực tế trong nước như cà chua, dưa lê Hàn Quốc, dưa chuột hay không.”

Hiện ở Indonesia công ty đang làm thủ tục cấp phép như đăng ký sản phẩm và giấy phép lưu thông. Với chính quyền tỉnh Tây Java, công ty xúc tiến phương án dùng chế phẩm thân thiện môi trường trong sản xuất rau của khu vực. Tháng 3/2026, công ty ký hợp đồng với một doanh nghiệp tư nhân địa phương bán sản phẩm tổng trị giá 1,8 tỷ won từ năm 2028.

Tại Việt Nam, công ty thử nghiệm với một doanh nghiệp địa phương vận hành trang trại chuối. Theo bà Seo, thử nghiệm đầu tiên tại trang trại bị rệp sáp gây hại nặng cho hiệu quả phòng trừ 89%, và bà đánh giá “với đồng ruộng ngoài trời thì đây là kết quả tốt.”

Vì nguồn cung theo hợp đồng bắt đầu từ năm 2028, bà Seo cho biết thành tích xuất khẩu sẽ được công bố “dựa trên lô hàng thực tế và doanh thu, không phải giá trị hợp đồng, sau khi hoàn tất cấp phép và xuất khẩu thương mại chính thức bắt đầu.”

‘Công nghệ ở Hàn Quốc, nguyên liệu xuất khẩu’… nguồn Derris vẫn là bài toán

Xương sống của kinh doanh nước ngoài là “công nghệ ở Hàn Quốc, nguyên liệu xuất khẩu”. Các quy trình cốt lõi như chiết xuất, gia công và phối trộn nguyên liệu, tăng hiệu lực và tạo dạng được đặt trong nước. ShareGreen cung cấp ổn định nguyên liệu cốt lõi do mình sản xuất cho địa phương, còn đối tác địa phương chỉ phụ trách các công đoạn hạn chế như phối trộn cuối, chiết rót và đóng gói.
Bà Seo nói: “Nếu chuyển giao cả phần cốt lõi, về lâu dài sẽ có nguy cơ rò rỉ công nghệ hoặc sản xuất sản phẩm tương tự. Mục tiêu không phải bán công nghệ một lần rồi kết thúc, mà là tạo cấu trúc để nguyên liệu có công nghệ của chúng tôi được xuất khẩu liên tục.” Về dài hạn, công ty cũng tính đến việc xây nhà máy thuốc ở nước ngoài dựa trên mở rộng xuất khẩu.

Thu mua nguyên liệu vẫn là bài toán. Derris không được sản xuất trong nước nên phải nhập từ Ấn Độ, Trung Quốc và nhiều nước Đông Nam Á. Tùy tỷ giá và mùa vụ, không chỉ giá mà cả hàm lượng hoạt chất cũng có thể thay đổi. ShareGreen chia nhỏ quốc gia và nhà cung cấp, tích trữ trước khi giá ổn định để vận hành tồn kho an toàn. Nguyên liệu nhập kho được kiểm tra hoạt chất và chỉ dùng loại vượt tiêu chuẩn. Công ty cũng song song nghiên cứu tìm vật liệu từ cây bản địa Hàn Quốc có thể thay thế hoặc bổ trợ Derris.
 

Mở rộng thị trường châu Á bằng dữ liệu cấp phép và thực chứng

ShareGreen đặt mục tiêu xuất khẩu sản phẩm và nguyên liệu sang ít nhất 5 nước châu Á, gồm Nhật Bản, đến năm 2028, và tăng danh mục sản phẩm bảo vệ cây trồng thân thiện môi trường lên hơn 10 loại vào năm 2030.
Bà Seo nêu những điểm còn thiếu gồm đăng ký sản phẩm và cấp phép theo từng nước, dữ liệu thực chứng hiện trường, quy mô sản xuất, chuỗi cung ứng nguyên liệu, nhân lực bán hàng quốc tế và vốn. Để làm việc này, công ty sẽ tăng thực chứng chung với đại học, cơ quan kỹ thuật nông nghiệp và viện nghiên cứu địa phương để tích lũy dữ liệu khách quan, đồng thời bảo hộ sở hữu trí tuệ bằng nguyên liệu thay thế dựa trên cây bản địa và dạng bào chế mới. Ở nước ngoài, thay vì đầu tư quy mô lớn, công ty sẽ mở rộng thị trường theo trình tự “thực chứng → đăng ký sản phẩm → xuất khẩu nguyên liệu và thành phẩm → mở rộng phân phối địa phương.”

Bà Seo nói: “Biến đổi khí hậu làm sâu hại tăng nên thuốc được dùng nhiều hơn, nhưng do kháng thuốc, sâu lại không dễ chết. Học nông nghiệp rồi tôi thấy sâu bệnh là việc nông dân bỏ công nhiều nhất nhưng khó giải quyết nhất, và thực tế dùng quá nhiều thuốc hóa học này phải thay đổi.” Bà nhấn mạnh: “Tôi mong nông dân sử dụng chế phẩm hữu ích, đúng chỗ đúng lúc. Tôi nghĩ đó là trách nhiệm tôi có thể làm.”